Uống rượu bổ, coi chừng bổ... ngửa

Theo nguyên cục trưởng Cục An toàn vệ sinh thực phẩm Trần Đáng, có tới 2/3 trong số 1.720 loại rượu được coi là bổ ở VN chưa được khoa học chứng minh tác dụng, chỉ là dân gian truyền miệng.

Không nên uống rượu thuốc không rõ nguồn gốc và tùy ý - Ảnh: N.C.T

Ông N.T.V. (50 tuổi, ngụ ở Tây Hồ, Hà Nội) tìm đến thầy thuốc ưu tú Trần Văn Quảng, Hội Đông y VN, trong tình trạng nứt nẻ nặng nề toàn thân, bong da cả mảng ở cùi tay, huyết áp tăng vọt sau một thời gian dài “tẩm bổ” bằng rượu quý!

Rượu bổ... ngửa

Vì nghe mọi người nói nhung hươu rất bổ, tăng cường sức khỏe, giúp cơ thể ngày thêm tráng kiện, ông V. lùng mua về ngâm rượu. Không ngờ uống rượu ngâm nhung hươu trường diễn khiến ông V. mắc chứng bệnh do thừa máu, huyết áp tăng cao vùn vụt. Tình trạng bệnh quá nặng của ông V. do bị “ngấm” nhung hươu quá lâu khiến các thầy thuốc bó tay. Sau đó, ông V. tử vong do chứng tăng huyết áp bất thường.

Trung tâm chống độc Bệnh viện Bạch Mai mỗi năm tiếp nhận 10-15 trường hợp ngộ độc nặng có nguyên do từ việc uống các loại rượu ngâm tẩm từ rễ, lá cây, các loài động vật, côn trùng, bò sát.

Một số bệnh nhân nhập viện trong tình trạng mất kiểm soát, rối loạn hành vi; còn lại các trường hợp ngộ độc nặng đều rơi vào trạng thái hôn mê sâu, suy hô hấp, trụy mạch, với những biến chứng nguy hiểm như hạ đường huyết, nhiễm toan, rối loạn nước điện giải, thậm chí tử vong... Có những trường hợp dù được cứu sống nhưng để lại những di chứng nặng nề như suy gan, tổn thương thần kinh vĩnh viễn...

Ông Trần Đáng, người từng chủ trì nghiên cứu về chất lượng rượu tại 21 địa phương ở bảy vùng sinh thái trong cả nước, cho hay có tới 1.720 loại rượu được coi là bổ đã được thống kê ở thị trường VN, như rượu rắn, rượu ngâm bìm bịp, rượu táo mèo, sâu chít, rượu hòa tiết ba ba, tiết rắn; thậm chí có cả rượu ngâm mật cá trắm, ngâm ốc sên nhưng chưa thấy ai nói là tốt, là đúng.

Không phải bổ là tốt

Theo lương y Trần Văn Quảng, gần đây nhiều người cầm những mẩu đơn chép tay hay photo đến các nhà thuốc đông y tìm mua thuốc về ngâm rượu tẩm bổ. Trong những bài thuốc này, ông Quảng gặp rất nhiều trường hợp khăng khăng đó là bài “Nhất dạ ngũ giao” nức tiếng của vua Minh Mạng truyền lại, có tác dụng tăng cường sinh lực, tăng khả năng sinh hoạt tình dục.

Giở một trong những bài thuốc truyền tay này, lương y Trần Văn Quảng chỉ cho chúng tôi thấy trong đó có không ít quế tâm và những vị thuốc tân nhiệt khác, người uống thì thấy rất bốc, khỏe ra bất ngờ. “Rượu vốn được chưng cất từ men rất nóng, lại đắp thêm vào toàn vị “bốc hỏa”, nhiệt gặp nhiệt, thận tinh ngày càng khô kiệt, mất sức, hại người” - ông Quảng lý giải.

Ông Quảng cảnh báo nhung hươu tuyệt đối không dùng cho người trẻ bởi những tác dụng ngược không ai lường hết được. Theo đông y, nhung hươu có tác dụng bổ máu, chủ yếu dành cho đối tượng suy nhược cơ thể, người bị mất máu do sảy thai, băng huyết, sau mổ.

Ngay cả bình rượu tắc kè vốn rất được chuộng và được xếp vào hàng “rượu bổ”, nhưng không nhiều người biết đó chính là kẻ thù của sức khỏe đối với những người thận âm hư, ho suyễn, phong hàn. Với những người uống rượu rắn, lương y Trần Văn Quảng khuyên nên uống có chừng mực, không nên dùng lấy được, do nhiều người có tiền sử uống rượu rắn dài ngày về già da dẻ sần sùi, tế bào da dễ bị phân hủy.

Tất cả những loài bò sát, côn trùng đều tiềm ẩn những yếu tố gây độc, người dùng không nên tùy tiện ngâm tẩm. Những người bị bệnh gan, thận, cao huyết áp, tim mạch, đái tháo đường không được uống rượu ngâm, kể cả rượu ngâm các loài động vật quý hiếm. Ông Trần Đáng cho rằng bổ cũng cần liều lượng, chưa có tài liệu khẳng định mật cá trắm độc nhưng có người tham quá uống cả cái mật, dẫn đến viêm ống thận cấp tính và suy thận cấp tính.