Những ca hôn mê bí ẩn

Tỉnh dậy sau 16 năm hôn mê liệt giường liệt chiếu - kỳ tích ấy đã giúp bà Patti White Bull, người Mỹ, có tên trong lịch sử y khoa thế giới với kỷ lục người tỉnh lại sau thời gian hôn mê dài nhất. Khi nghiên cứu những ca hôn mê và tỉnh lại đầy bí ẩn đã được ghi danh trong y văn, các nhà khoa học đã đặt ra một giả thuyết: liệu có chăng "lý thuyết về vệt xám" trên não bộ?

Sự hồi tỉnh kỳ lạ

Patti tỉnh dậy sau 16 năm hôn mê. Ảnh: BBC

Nữ y tá Donna Juarez làm việc tại Viện điều dưỡng Las Palomas đã 5 năm. 8 giờ sáng hôm ấy, cô bắt đầu công việc tại phòng số 14. Trong căn phòng này có một bệnh nhân tên là Patti White Bull, 42 tuổi. Patti đã hôn mê 16 năm nay, sống đời sống bán thực vật. 16 năm trước, trong lần sinh hạ đứa con thứ 4, bà Patti đã gặp một tai họa hy hữu: một cục máu đông xâm nhập vào phổi và cản trở quá trình hô hấp. Tim của Patti đã ngưng làm việc một lúc, nhưng não - do thiếu oxy - đã chịu những tổn thất không thể bù đắp được. Sau 3 tuần hôn mê sâu, Patti rơi vào trạng thái bán thực vật và các bác sĩ tiên lượng đây là tình trạng hôn mê vĩnh viễn. Patti tất nhiên không còn liên hệ gì với thế giới xung quanh nữa, không còn cảm giác đau và không phản ứng trước bất cứ kích thích nào. Nhưng đôi mắt của bà thì vẫn mở to, vô hồn.

Sáng hôm đó là Giáng sinh năm 1989, như mọi khi, Donna vào phòng 14 để xoa bóp cho Patti. Donna nhẹ nhàng xoa bóp hai chân của Patti hồi lâu rồi đứng dậy. Ra đến cửa, cô chợt nhớ mình quên chưa đắp chăn cho Patti. Donna vội vã quay trở lại, vừa kéo chăn lên thì cô nghe có tiếng nói: "Không, đừng làm thế". Donna giật nảy người vì trong phòng chỉ có hai người. Cô lạnh toát sống lưng định chạy ra khỏi phòng thì câu nói bí ẩn kia lại vọng đến lần thứ hai. Định thần lại, Donna mới xác định được rằng Patti - sau 16 năm hôn mê, đã nói được. Tất cả các bác sĩ và y tá có mặt tại bệnh viện hôm ấy đều kinh ngạc và không thể tin vào những điều tai nghe mắt thấy. Với bác sĩ Elliot Marcus - nhà thần kinh học của bệnh viện và cũng là giảng viên đại học New Mexico thì đây không phải là chuyện hiếm hoi mà là chuyện không thể. Từ trước đến giờ, trong các tài liệu y văn thế giới chỉ mới thấy ghi rằng có một người đàn ông đã tỉnh lại sau 2,5 năm hôn mê. Nhưng đây những 16 năm! Không chỉ có thế, Patti lại còn nói ngay được và sau đó là viết! Bà đã xin một tờ giấy và một cây bút chì để viết “I love you” khi mẹ bà tất tả chạy đến. Chính bà cụ, trong ngần ấy năm trời đã ngồi bên giường bệnh vuốt tóc và thủ thỉ với con gái. Khi hay tin phép lạ, bà cụ khóc òa lên.

Khi thấy chồng và các con bước vào, Patti nói ngay "Chào cả nhà" và bắt đầu trò chuyện dù trong 16 năm không hề động đậy cái lưỡi. Gia đình định đón Patti về ngay nhưng các bác sĩ không đồng ý. Họ muốn tiến hành vài cuộc thí nghiệm. Theo bác sĩ Elliot Marcus thì Patti có thể sống bình thường như ngày xưa nhưng cũng có thể bất chợt hôn mê trở lại mà y học không có cách gì can thiệp được. Tuy nhiên, ông cũng cho rằng có thể sự thức giấc của Patti không đến nỗi đột ngột như thế. Có lẽ bà đã hồi tỉnh từ từ qua nhiều ngày, thậm chí nhiều tuần mà cô y tá Donna không biết. Cô y tá không có lỗi, vì chả ai ngờ một phép lạ như thế lại có thể xảy ra. Chỉ một tuần sau, Patti đã đi lại được, trang điểm một mình và ăn uống bình thường. Bà còn nhờ mẹ đưa lên núi cao "để hít thở không khí trong lành"...

Tranh cãi khoa học xung quanh điều kỳ lạ

Trường hợp của Patti White đã được y văn thế giới công nhận bởi thời gian 16 năm là hết sức đặc biệt. Lịch sử y học trước đó mới chỉ công nhận có hai trường hợp hôn mê sâu. Trường hợp thứ nhất là bà Elaine Esposito, bắt đầu hôn mê vào ngày 3/12/1934 tại Bệnh viện Chicago, Illinois - Mỹ. Giấc hôn mê kéo dài 37 năm và 111 ngày. Sau quãng thời gian ấy, bà Elaine đã qua đời chứ không hề tỉnh lại. Trường hợp thứ hai nổi tiếng hơn do bệnh nhân có tỉnh lại. Đó là ông Hans Waltraud, bị ngã từ trên cao vào ngày 13/2/1987. Đúng 6 năm sau, ông đột nhiên tỉnh dậy và trở thành sự bất ngờ của cả nước Áo. Năm 1993, hầu hết các báo chí phương Tây đều công bố vụ này và xem đây là trường hợp độc nhất vô nhị. Tạp chí New Scientist (Anh) khi ấy đã đăng một bài dài 4 trang về trường hợp của Waltraud với tác giả là giáo sư thần kinh học Perter Schboyle của Đại học Liverpool (Anh). Ông Perter đưa ra giả thuyết là bộ não của Waltraud đã "tạm đình chỉ hoạt động" trong 6 năm và sau đó "bùng nổ" trở lại. Giả thuyết này nhanh chóng bị giới khoa học công kích vì "phản khoa học". Ông Perter còn nhấn mạnh rằng "rất có thể các tế bào thần kinh của nạn nhân không sinh sản hay phân chia gì trong suốt 6 năm ấy. Nhưng trước cái ngày lịch sử khoảng 2 tuần, não tự động nạp ôxy để chuẩn bị cho sự trở lại sắp tới". Ngày mà Waltraud tỉnh lại cũng là ngày anh đòi ăn uống và chạy nhảy y như Patti sau này.

Năm 1995, một cuộc tranh luận nổ ra giữa tờ Science et Vie và tờ La Recherche. Hai tờ báo vốn rất có uy tín về mặt khoa học ở châu Âu này đã đề cập đến chuyện xoa bóp cơ thể của các y tá cho Waltraud. Tất cả các bệnh nhân liệt giường liệt chiếu quá lâu đều cần được xoa bóp tứ chi để tránh hiện tượng teo cơ. Người ta cho rằng có thể các động tác xoa bóp hàng ngày này đã góp phần làm máu lưu thông tốt hơn và như vậy có nghĩa là oxy đã được truyền lên não! Nhưng lý thuyết này không thuyết phục nổi toàn bộ giới y khoa lúc bấy giờ. Rất nhiều nhà thần kinh học đã khẳng định rằng chuyện oxy có lên não hay không chẳng liên quan gì đến chuyện bệnh nhân tỉnh lại cả. Có một điều bí ẩn khác ở bên trong mà chúng ta chưa khám phá ra.

Thật ra, còn khá nhiều trường hợp hôn mê sâu hoặc sống đời sống bán thực vật bỗng dưng tỉnh lại. Y văn thế giới không ghi hết được toàn bộ các trường hợp này có lẽ một phần do tính xác thực chưa được đảm bảo. Trong tác phẩm Le livre des extrêmes (Tuyển tập những điều phi thường), hai tác giả Anne Boileau và Renes Gouat đã liệt kê hàng chục ca hôn mê sâu bỗng hồi tỉnh sau một thời gian dài.

Tuy nhiên, có thể nói, trường hợp của Patti White Bull là trường hợp đặc biệt nhất, bởi thời gian hôn mê của bà dài tới 16 năm. Sau đó, các bác sĩ vẫn thường kỳ kiểm tra sức khỏe của Patti và thấy bà khỏe mạnh bình thường, trí nhớ phục hồi rất tốt. Chỉ có một điều khiến các bác sĩ lưu ý là vào năm 1994, khi chụp cắt lớp bộ não của Waltraud, họ đã phát hiện một vệt xám to bằng đầu ngón tay cái. Sau đó vệt xám này dần dần thu nhỏ lại và biến mất sau 7 tháng tính từ ngày Waltraud nhỏm dậy. Đến trường hợp của Patti, người ta cũng đã phát hiện ra một vệt xám trên não tương tự, chỉ có điều, vệt xám đó biến mất muộn hơn, sau 13 tháng. Chính vì vậy mà giờ đây, khi nghiên cứu lại những ca hôn mê đầy bí ẩn trong lịch sử, các nhà khoa học Mỹ đang đi sâu tìm hiểu mối liên hệ giữa vệt xám này với sự hồi tỉnh. Bởi họ cho rằng, không lẽ gì lại có sự trùng hợp ngẫu nhiên như thế ở cả hai ca hồi tỉnh. Giới y học đang hy vọng hướng nghiên cứu này sẽ sớm mang đến lời giải đáp!

(Theo Duy Anh // Suckhoe & Doi song // Paris Match)