Khói nhang: Mối nguy cho sức khỏe

Dùng nhang đã trở thành một nét văn hóa của người Việt Nam từ ngàn đời nay. Bài viết không cổ súy cho việc từ bỏ thắp nhang khi thờ cúng, nhưng sự bày tỏ lòng thành kính không hẳn phải đốt nhiều nhang mới hiệu quả, chỉ cần 1 đến 3 cây là đủ, bởi trong khói nhang có những độc chất gây hại cho sức khỏe.

Khói nhang tiềm tàng chất độc

Không nên thắp nhang quá nhiều - Ảnh: AFP

Nhang (còn gọi là hương) chủ yếu làm từ mùn cưa và chất kết dính. Mùn cưa có thể được lấy từ bất kỳ loại gỗ nào và khó có thể bảo đảm rằng khói sản sinh do đốt mùn cưa không gây độc hại. Còn để tạo mùi thơm, người ta có nhiều cách: sử dụng bột quế, trầm hương, tinh dầu các loại hoa hoặc sử dụng các loại hương liệu tổng hợp không rõ nguồn gốc xuất xứ (đây là cách làm được áp dụng nhiều nhất hiện nay).

Thành phần tạo mùi thơm trong khói nhang là những hợp chất benzene. Theo kết quả nghiên cứu của một nhà khoa học người Đan Mạch, khí butadiene và benzene chiếm từ 2,3 đến 7,84 phần triệu (trong không khí) sau khi đốt nhang hai phút trong phòng kín. Bạn có biết rằng khí butadiene có thể gây ung thư bạch huyết và ung thư máu? Khí benzene có thể làm tổn thương mắt, da, hệ hô hấp, hệ thần kinh trung ương, gan, thận cũng như làm mất điều hòa cơ thể và trầm cảm. Đây là lý do vì sao nhiều người khi ở trong khu vực có mùi khói nhang đậm đặc có thể bị ho, chảy nước mắt hoặc cảm thấy choáng váng, nhức đầu và khó thở. Khi ra nơi không khí trong lành và thoáng đãng, những biểu hiện này tự dưng biến mất và thoải mái trở lại. 

Kết quả nghiên cứu thực hiện tại Singapore từ năm 1993 – 2005 của tiến sĩ Jeppe T. Friborg trên 61.320 người Hoa khỏe mạnh cho thấy: có 325 trường hợp bị ung thư đường hô hấp trên và 821 trường hợp bị ung thư phổi có liên quan chặt chẽ với việc hít khói nhang thường xuyên và lâu dài. Một người đốt nhang hằng ngày trong vòng 40 năm sẽ có nguy cơ mắc bệnh ung thư đường hô hấp trên bao gồm ung thư lưỡi, vòm miệng và xoang cao hơn 70% so với người không tiếp xúc với khói nhang. Một nghiên cứu khác được thực hiện bởi bác sĩ Manoon Leechawengwon ở Thái Lan kéo dài 2 năm với sự tham gia của các nhà tu hành được giao nhiệm vụ dọn những que nhang đang cháy âm ỉ còn đưa ra kết luận: “Một cây nhang sẽ tạo ra lượng hóa chất gây ung thư tương tự một điếu thuốc lá”.

Cơ chế gây hại

Bác sĩ Nguyễn Hữu Lân, trưởng khoa Bệnh phổi nam C6, PGĐ bệnh viện Phạm Ngọc Thạch, cho biết: Trong khói nhang có chứa những chất có thể gây ung thư như polyaromatic hydrocarbons, carbonyls và benzene. Khi đốt cháy, chất độc sẽ tác động lên bề mặt của đường hô hấp, dẫn đến viêm hô hấp mạn tính, phá hủy các tổ chức cơ thể dẫn đến biến đổi tế bào, biến đổi gien gây ra các hiện tượng dị sản, loạn sản và tăng sinh ác tính. Như vậy, trong khói nhang chứa nhiều hóa chất độc hại gây ảnh hưởng đến sức khỏe về lâu dài.

Đặc biệt, những bệnh nhân mắc các bệnh hen, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (gọi là COPD) càng nên tránh xa khói nhang bởi vì khi hít phải khói nhang, họ có nguy cơ cao xuất hiện các cơn khó thở kịch phát do co thắt đường dẫn khí, dẫn đến suy hô hấp cấp tính và tử vong nếu không được điều trị cấp cứu kịp thời. Trong những dịp đặc biệt, chỉ nên thắp 1 - 3 que nhang.