'Điểm mặt' loài bọ hút máu gây hoang mang dư luận

Hơn 2 tháng liên tiếp có những tin về bọ xít, rệp giường hút máu người và gần đây một loại bo ve chó đốt chết người ở Trung Quốc đã khiến nhiều người lo lắng. Theo nghiên cứu sơ bộ, bọ xít và rệp giường đã xuất hiện ở nhiều tỉnh, và một số có ký sinh trùng gây bệnh.

->> Mất ngủ vì lo bọ xít hút máu

Những mẫu bọ xít hút máu người được phát hiện tại một nhà dân ở Từ Liêm, Hà Nội. Ảnh: M.H.

Cuối tháng 6/2010, Tiến sĩ Trương Xuân Lam, Trưởng phòng Côn trùng học Thực nghiệm, Viện Sinh thái và Tài nguyên Sinh vật (Viện khoa học và công nghệ Việt Nam) cho biết đã thu được nhiều mẫu bọ xít hút máu người tại Hà Nội. Khi đó, rất nhiều người dân cho rằng mình đã bị loại côn trùng này đốt, có biểu hiện buồn ngủ, mệt mỏi... và sợ bị truyền bệnh ngủ Chaga.

Theo Tiến sĩ Nguyễn Mạnh Hùng, Viện trưởng Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng Trung ương, đến nay chưa có tài liệu nào công bố giống bọ xít tại Việt Nam này có khả năng truyền bệnh Chagas cũng như chưa có bệnh này ở nước ta. Loài bọ xít hút máu truyền bệnh Chagas ở Trung và Nam Mỹ là Triatoma dimidiata và Triatoma infestans, khác loài với bọ xít hút máu ở Việt Nam là Triatoma rubrofassiata.

Kết quả nghiên cứu sơ bộ của Tiến sĩ Lam cùng các đồng nghiệp từ đầu năm đến nay đã phát hiện ký sinh trùng đường máu trong các bọ xít hút máu người, với mật độ dày đặc. Bước đầu phân lập ký sinh trùng này thuộc nhóm Trypanosoma có thể gây bệnh ở người và gia súc (loài gây bệnh ngủ Chaga cũng thuộc nhóm này, có tên gọi Trypanosoma-cruzi). Tuy nhiên, Tiến sĩ Lam chưa xác định được ký sinh trùng trên thuộc loại gì và truyền bệnh gì.

Khi tiến hành nuôi cấy ký sinh trùng trên vào chuột bạch, nhóm nghiên cứu nhận thấy sau 48 giờ, nhiều cá thể chuột bị nhiễm. Cứ 10 con chuột thì có khoảng 2-3 con nhiễm, tức là ký sinh trùng vào máu rồi sinh sôi trong cơ thể.

"Đó mới chỉ là nghiên cứu trên chuột. Để biết ký sinh trùng này có gây bệnh trên người hay không thì cần một thời gian nữa", Tiến sĩ Lam cho biết.

Gần 2 tháng sau, các chuyên gia lại một lần nữa thông báo phát hiện rệp giường hút máu người tại một khách sạn ở quận Hai Bà Trưng, Hà Nội.

Ông Nguyễn Quang Thái, Trưởng phòng Thí nghiệm động vật y học, Viện Vệ sinh phòng dịch Quân đội, cho biết, Viện nhận được cuộc gọi từ một khách sạn thông báo về việc có khách bị côn trùng lạ đốt gây mẩn ngứa, khi đến nơi thì thấy có nhiều vệt máu li ti trên ga trải giường của vị khách. Lật đệm lên, soi kẽ giường thì phát hiện nhiều con rệp giường, chạy rất nhanh.

Rệp giường là loài côn trùng thuộc bộ bọ xít (Hemiptera), rất khó tiêu diệt. Khi dùng các loại hóa chất trên thị trường để phun trực tiếp lên rệp, nó chỉ nằm liệt tại chỗ một lúc rồi sống lại và tiếp tục chạy. Không những thế, trứng rệp còn khó diệt hơn, nó có thể nở và làm lây lan nhanh chóng.

Cũng theo ông Thái, các nhà khoa học đã chứng minh được loài rệp hút máu người có mang mầm bệnh, còn việc nó có khả năng truyền bệnh hay không vẫn chưa được khẳng định.

"Một số tỉnh, thành ở cả miền Bắc, Trung, Nam đã gọi điện đến thông báo phát hiện loại rệp giường này. Chúng tôi đang tiến hành nghiên cứu ở mức độ hình thái chứ chưa có điều kiện nghiên cứu chuyên sâu để xem loại rệp này có thể truyền bệnh gì", ông Thái nói.

Ông cũng cho biết, khó có thể kiểm soát được sự phát tán của loại rệp này nhưng chỉ cần người dân có ý thức có thể tránh được sự lây lan ra cộng đồng. Khi phát hiện rệp giường có thể gửi mẫu đến hoặc liên hệ với Khoa Côn trùng - ký sinh trùng - động vật y học của Viện (069.587.224) để được hướng dẫn xử lý cụ thể.

Mới đây nhất dư luận lại một lần nữa lo lắng khi tại Trung Quốc 31 người tại 2 tỉnh Hà Nam và Sơn Đông đã tử vong vì bệnh nhiễm trùng bạch cầu do một loại bọ ve đốt. Tổ chức y tế thế giới cũng tỏ ra quan ngại về tình hình dịch bệnh này và yêu cầu Trung Quốc cung cấp thêm thông tin.

Bọ ve là một loại ký sinh trùng hút máu, thường sống ký sinh trên chó, mèo, thậm chí là ngựa, gia súc, sư tử và những động vật có vú khác. Đây là một loài trung gian có thể truyền nhiều bệnh, gây thiếu máu, tê liệt và có thể dẫn đến tử vong.

Tại Trung Quốc, loại bọ ve chó là trung gian truyền bệnh nhiễm trùng bạch cầu, làm giảm số lượng bạch cầu và tiểu cầu, dẫn đến suy giảm chức năng của các cơ quan và dẫn đến tử vong.

Theo Giáo sư Nguyễn Trần Hiển, Viện Trưởng Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương (Bộ Y tế) thì nước ta chưa phát hiện ca bệnh nhiễm trùng bạch cầu dẫn tới tử vong có nguồn gốc từ một loại bọ ve ở chó nào. Ngoài ra, cũng không ghi nhận thông tin về căn bệnh này.

Tuy nhiên, việc nuôi chó ở nước ta rất phổ biến vì thế, trong thời gian tới, Việt Nam sẽ tăng cường giám sát các ca bệnh bị côn trùng đốt và có triệu chứng như người mắc cúm (đau đầu, mệt mỏi, sốt, đau nhức ê ẩm toàn thân). Đây là những dấu hiệu cơ bản của các bệnh nhân đã tử vong tại Trung Quốc khi bị loại ve chó đốt, giáo sư Hiển cho biết.

Tiến sĩ Nguyễn Mạnh Hùng, Viện trưởng Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng Trung ương, cho biết, các loại bọ xít, rệp hút máu người tồn tại ở Việt Nam đã lâu, nhưng chúng chỉ gây khó chịu tại chỗ chứ chưa xác định truyền bệnh nguy hiểm.

Cũng vì thế, người dân không cần quá hoang mang lo lắng. Nếu vô tình bị côn trùng lạ đốt thì nên rửa ngay vết đốt bằng xà phòng, không gãi tại chỗ vết đốt (tránh gây xước và viêm nhiễm). Đồng thời, đến ngay cơ sở y tế để được khám và điều trị chống dị ứng và chống viêm nhiễm tại chỗ.

(Theo Hải Phong // VnExpress)