Liệu pháp… vờ: Hướng đi mới của y khoa hiện đại

Thuốc vờ = thần dược

Placebo (giả dược).

Từ năm 1955, sau khi phân tích 15 công trình nghiên cứu thực hiện trong bệnh viện thực hành, nhà bác học Mỹ Henry K.Beecher đã nhận ra rằng, trung bình cứ 3 bệnh nhân thì có 1 người cảm thấy bệnh tật được cải thiện rõ rệt sau khi sử dụng một liều placebo - tức thuốc vờ, hoặc các phương pháp trị liệu tác động duy nhất bằng sức mạnh của sự tưởng tượng và suy diễn.

GS. Walsh đã phân tích ngót 100 mẫu thuốc chống trầm cảm được sử dụng tại các bệnh viện mà các hãng dược phẩm buộc phải chứng tỏ rằng sản phẩm của họ hiệu quả hơn hẳn thuốc vờ - điều kiện cơ bản để loại thuốc đó được đăng ký lưu hành. Kết quả cho thấy, trên 2/3 các trường hợp không thể phân biệt sức mạnh ám thị với tác động thật của tân dược.

Nhà liệu pháp thần kinh thuộc Đại học Toronto, nữ GS. Helen Mayberg khẳng định: não bộ có khả năng tự điều chỉnh bẩm sinh. Điều quan trọng là chúng ta có cách nào đó để bấm nút khởi động khả năng tự điều chỉnh đó. Dẫu sự thật, nhìn chung thuốc vờ chỉ mang lại độc nhất hiệu quả trong thời gian ngắn và nhiều trường hợp không thể thay thế được tân dược nhưng việc tận dụng nó một cách khôn khéo có thể đẩy lùi được bệnh tật - GS. Mayberg nhấn mạnh.

Đó là một "mẹo vặt" mà các bác sĩ phẫu thuật ngày càng nhận thấy rõ hiệu quả của nó. Bởi con dao mổ có thể mang lại hiệu ứng vờ y hệt như thuốc vờ. Thí dụ điển hình là những ca phẫu thuật nội soi "bôi trơn" bánh chè. Cuộc phẫu thuật chỉ bao gồm việc mở 3 lỗ nhỏ ở đầu gối, rồi bơm một thứ dung dịch có tính "bôi trơn" vào trong đó. Đa số bệnh nhân khẳng định sau phẫu thuật, những cơn đau biến mất, việc cử động và đi lại dễ dàng hơn. Mãi đến khi những nghiên cứu đối chứng 180 cá nhân khác được tiến hành, người bệnh mới ngớ ra là mình đã... bị lừa. Kết quả nghiên cứu của GS. D.Bradly thuộc Đại học Indian cho thấy: dường như hầu hết số bệnh nhân đối chứng này cũng có cảm giác tương tự, cho dù họ chỉ được phẫu thuật... vờ bằng cách lấy băng gạc băng kín khớp gối của bệnh nhân!

Những ca phẫu thuật mổ tim được thực hiện trước đây nhằm nối hai động mạch vành để tăng cường lượng máu cung cấp cho cơ tim là bằng chứng thuyết phục về vai trò của ám thị trong điều trị bệnh. Các ca phẫu thuật đã mang lại niềm vui cho 2/3 số bệnh nhân. Mãi đến khi bác sĩ Leonard Cobb - chuyên gia phẫu thuật tim mạch ở Seattle tiết lộ rằng, không ít trường hợp chỉ là vờ phẫu thuật - dư luận mới sửng sốt ngạc nhiên. Sự thật là với một số bệnh nhân, bác sĩ chỉ rạch độc nhất một nhát dao vào mạng sườn rồi băng bó lại. Mặc dù vậy, đối tượng vẫn hồi phục y như đối tượng đã được nối động mạch thật!

Cấy ghép cũng… vờ

Họa sĩ kiêm nhà văn người Canada Lynda McKenzie là nạn nhân của căn bệnh liệt rung đã nhiều năm. Chị nhất quyết yêu cầu bác sĩ áp dụng một phương pháp mới để chữa bệnh cho mình, đó là phẫu thuật sọ não để cấy tế bào sản xuất hormon dopamin lấy từ phôi những ca sảy thai. Nhờ kỹ thuật làm tê tại chỗ, chị không hề cảm thấy đau mà chỉ nhớ duy nhất tiếng động cơ máy khoan đang khoan lỗ thủng trên đầu mình. Chị cũng nghe rõ tiếng GS. Curt Freed - người trực tiếp tiến hành cuộc phẫu thuật ra lệnh các bác sĩ đưa vật liệu cấy ghép, dụng cụ phẫu thuật cho ông. Sau ca phẫu thuật, bệnh nhân cảm thấy tình trạng sức khỏe được cải thiện rõ rệt, một số dấu hiệu của bệnh dần biến mất. Chị phấn khởi cảm ơn các bác sĩ đã áp dụng công nghệ điều trị mới cho mình, có điều, chị hoàn toàn không biết rằng, tất cả chỉ là một màn kịch do chính GS. Freed dàn dựng và thực hiện. Trên đầu chị không hề có một vết khoan nào!

"Chúng tôi buộc phải thuyết phục bệnh nhân rằng, cấy ghép tế bào phôi là phương pháp trị liệu có hiệu quả"- GS. Freed, người thực hiện các cuộc "phẫu thuật vờ" từ năm 1988 khẳng định. Những trắc nghiệm được tiến hành từ trước đó cho thấy: bệnh nhân liệt rung phản ứng khá mạnh và thường bền vững với liệu pháp vờ. Nhà thần kinh học thuộc Đại học British Columbia ở Vancouver cũng chỉ ra rằng, nghiên cứu não bộ qua thiết bị chụp cắt lớp cho thấy: Sau khi cho bệnh nhân liệt rung uống dung dịch nước muối sinh lý như một loại tân dược hiệu nghiệm chuyên trị bệnh liệt rung, cơ thể họ bắt đầu đưa hormon dopamin lên não bộ. Hiện tượng như thế cũng diễn ra với những đối tượng được uống thuốc thật.