Sử dụng thuốc điều trị tăng huyết áp an toàn và hợp lý

Liều lượng và theo dõi

Thuốc điều trị đối với hầu hết bệnh nhân (Tăng huyết áp không biến chứng, giai đoạn 1 và 2) nên khởi đầu liều thấp nhất để ngừa tác dụng phụ tụt huyết áp quá nhiều hoặc quá đột ngột. Nếu huyết áp vẫn không kiểm soát được sau 1 - 2 tháng thì mới tăng liều. Để tránh tác dụng phụ của thuốc có thể mất nhiều tháng để kiểm soát huyết áp hiệu quả. Phần lớn thuốc chống Tăng huyết áp dùng 1 lần ngày và điều này giúp bệnh nhân tuân thủ điều trị tốt.

Điều trị thuốc khởi đầu

Khi quyết định bắt đầu điều trị Tăng huyết áp bằng thuốc và nếu không có chống chỉ định thì nên chọn thuốc lợi tiểu hoặc thuốc ức chế bêta bởi vì nhiều thử nghiệm lâm sàng đã chứng minh 2 thuốc này giúp giảm bệnh suất và tử suất.

Nếu đáp ứng với liều khởi đầu không hiệu quả sau khi đã cho liều tối đa, có 2 hướng điều trị tiếp.

- Nếu bệnh nhân dung nạp thuốc khởi đầu tốt, thêm thuốc thứ huyết ápi khác nhóm.

- Nếu có tác dụng phụ đáng kể hoặc không đáp ứng, Tăng huyết ápy thế một thuốc khác nhóm.

Nếu lợi tiểu không phải là thuốc khởi đầu, thường chọn thuốc này ở bước 2 vì thuốc làm tăng hiệu quả của thuốc khác. Nếu thuốc thứ 2 thêm vào kiểm soát tốt huyết áp, có thể cân nhắc thử rút bớt thuốc điều trị khởi đầu. Trong mỗi bước điều trị, thầy thuốc nên xem xét những lý do có thể gây ra kém đáp ứng điều trị ở bệnh nhân nguy cơ cao. Mặc dù một số bệnh nhân có thể đáp ứng hiệu quả với một thuốc đơn độc nhưng thường cần thêm thuốc thứ 2 hoặc thứ 3 sau một khoảng thời gian ngắn mà không kiểm soát được. Bệnh nhân có huyết áp tâm thu trung bình bằng hoặc lớn hơn 200mmHg và huyết áp tâm trương trung bình hoặc lớn hơn 120mmHg cần phải điều trị tức thì.

Điều trị giảm dần

Sau khi Tăng huyết áp được kiểm soát hiệu quả ít nhất 1 năm cần xét tới giảm liều và số lượng thuốc chống Tăng huyết áp. Giảm liều được thực hiện thận trọng, chậm và từ từ. Giảm liều thường thành công ở bệnh nhân có điều chỉnh lối sống tốt. Bệnh nhân ngưng thuốc phải được theo dõi định kỳ vì huyết áp có thể tăng trở lại trong nhiều tháng hoặc nhiều năm sau khi ngừng thuốc, đặc biệt ở bệnh nhân không thực hiện chế độ điều chỉnh lối sống.

Hạ thấp huyết áp tâm trương quá nhiều có thể làm tăng nguy cơ tai biến mạch vành do giảm áp lực tưới máu tâm trương trong tuần hoàn mạch vành.

Tăng huyết áp kháng thuốc

Tăng huyết áp kháng thuốc khi huyết áp không giảm dưới 140/90mmHg ở bệnh nhân đã tuân thủ điều trị chặt chẽ và sử dụng 3 thứ thuốc thích hợp bao gồm thuốc lợi tiểu với liều lượng 3 thuốc gần liều tối đa. Đối với người già Tăng huyết áp tâm thu đơn độc, kháng thuốc là đã dùng 3 thuốc đầy đủ mà huyết áp tâm thu không dưới 160mmHg. Tuy nhiên, nếu huyết áp mục tiêu không thể đạt được đồng thời cũng không có tác dụng phụ nghiêm trọng thì việc giảm huyết áp dưới tối ưu cũng góp phần giảm bệnh suất và tử suất.

Cơn tăng huyết áp

Tăng huyết áp cấp  là tình huống cần phải hạ huyết áp tức thì để ngăn ngừa hoặc hạn chế tổn thương cơ quan đích. Những tổn thương bao gồm bệnh não do Tăng huyết áp, xuất huyết nội sọ, đau thắt ngực không ổn định, nhồi máu cơ tim, suy tim trái cấp kèm phù phổi, phình bóc tách động mạch chủ hoặc động kinh. Tăng huyết áp cấp là tình huống cần hạ huyết áp trong vài giờ.

Hầu hết Tăng huyết áp cấp cứu được điều trị ngay bằng thuốc đường tĩnh mạch thích hợp. Thuốc thích hợp gồm thuốc lợi tiểu quai, chẹn bêta, ức chế men chuyển, thuốc ức chế alphuyết áp-2 và chẹn kênh calcium.

Mục tiêu khởi đầu của điều trị Tăng huyết áp cấp cứu là hạ huyết áp trung bình không quá 25% (trong 2 giờ đầu), sau đó đạt 160/100mmHg trong 2 - 6 giờ kế tiếp, tránh hạ quá nhiều có thể thúc đẩy thiếu máu cục bộ thận, não và mạch vành.