Cao dán chống say xe làm... mờ mắt?

Tuần làm việc này cho tôi một phát hiện lý thú. Hai thiếu niên bỗng nhiên thấy mờ mắt và đến phòng khám bệnh. Khám xong, tôi thấy họ có thị lực nhìn xa còn khá tốt, tuy nhiên khi nhìn gần thì rất kém. Các phần của nhãn cầu hết sức bình thường. Duy chỉ có đồng tử có vẻ không ổn. Đồng tử giãn nửa vời, phản xạ trực tiếp và gián tiếp còn nhưng chậm. Tình thế như vậy khiến tôi phải ngẫm nghĩ, truy tìm nguyên nhân cũng như giải thích cho bệnh nhân và gia đình họ.

Bệnh nhân và bố mẹ các cháu đều rất lo lắng bởi các cháu còn trẻ và bình thường thị lực của các cháu đang rất sung sức. Các bệnh nhân đều rất khỏe mạnh, không có tiền sử bệnh lý thần kinh hay chấn thương, cũng không dùng thuốc gì dài ngày. Loại trừ nguyên nhân dùng thuốc kích thích hay hướng thần kinh, tôi băn khoăn: Vậy thì là gì nhỉ?

Thoáng thấy vẻ mệt mỏi của hai bệnh nhân này, nhìn sau gáy của cô bé tôi thấy có miếng cao dán. Tôi hỏi “cháu dán thuốc gì vậy”, cô bé đáp “chống say xe bác ạ”. Các cháu vừa thi học kỳ xong và lớp có tổ chức đi dã ngoại. Khi đi do hay bị say xe nên được bố mẹ trang bị cho cao dán chống say. Vậy là tôi hiểu: tất cả các thuốc kháng histamine, thuốc chống nôn hay giảm nhu động đường tiêu hóa đều có tác dụng phụ là gây giãn đồng tử. Tệ hại hơn chúng có thể “phát động” một cơn glôcôm cấp tính khiến cho bệnh nhân chưa khỏi đau bụng lại chuyển sang đau đầu, nhức mắt.

Thật may cho tôi và cả các bệnh nhân là nguyên nhân của đồng tử giãn đã được xác định. Nếu không thì việc gửi khám chuyên khoa thần kinh hay chụp cắt lớp sọ não có thể phải tính đến. Việc điều trị vốn rất rối bời nay chỉ đơn giản là bóc bỏ miếng cao dán, nhỏ thuốc co đồng tử một lần và bắt tay tạm biệt.

Từ 2 trường hợp này, chúng ta hãy điểm lại những loại thuốc nguy hiểm nhất cho mắt. Hiểu đúng hơn là chúng có thể gây vô số bất lợi cho cơ quan thị giác: nhóm steroids; thuốc điều trị cao huyết áp; digoxin trợ tim; thuốc chống trầm cảm: prozac, loại 3 vòng và valium; thuốc kháng histamine; thuốc gây chán ăn; thuốc tránh thai.

Kiểm soát và đề phòng những phản ứng có hại của thuốc là một chủ trương đúng đắn của ngành y tế. Thiết nghĩ để làm tốt công việc này cần có sự đóng góp của: Các nhà sản xuất, các dược sĩ cần nâng cao trách nhiệm của mình, thông tin đúng và đủ tới người tiêu dùng.

Về phía bệnh nhân nên dùng thuốc thận trọng, theo dõi và báo ngay cho bác sĩ của bạn bất kỳ bất thường nào xảy ra khi dùng thuốc.