Khi nào nên đi cấp cứu?

Một câu hỏi bức thiết của nhiều bệnh nhân mà nếu được giải đáp đúng sẽ cứu được tính mạng rất nhiều người.

Cấp cứu ở Bệnh viện Nhân dân Gia Định, TP.HCM - Ảnh: N.C.T

Tối thứ sáu vừa rồi có lẽ là một ngày khó quên với bà T.T.M.. Hôm đó, sau khi ăn tối xong bà M. ngồi xem tivi, đột nhiên có một cảm giác rất lạ xuất hiện trong ngực bà. Nó không thật sự đau nhưng không thoải mái tí nào, kèm theo nôn và cảm giác khó thở.

Bà M. thấy mồ hôi đổ ra rất nhiều dù trong người không bị sốt. Lúc đầu bà nghĩ chắc trong người khó chịu là do bữa ăn tối có nhiều gia vị. Nhưng con của bà nghĩ tim không ổn hoặc một vấn đề gì đó rất nguy hiểm đang xảy ra và quyết định gọi điện thoại đến bệnh viện để tư vấn.

Bà M. nhập viện trong tình cảnh nhồi máu cơ tim tối cấp, được thông mạch vành cấp cứu. Đến sáng thứ hai tình trạng sức khỏe của bà ổn định, được bác sĩ chuyển từ khoa hồi sức về khoa điều trị thông thường. Điều gì xảy ra nếu bà M. đến bệnh viện muộn? Bạn hoặc người thân sẽ hành động như thế nào nếu gặp tình huống tương tự?

Cấp cứu cần gì?

Cấp cứu là một tình trạng khẩn cấp, nếu người bệnh không được cứu chữa kịp thời có thể dẫn đến tử vong hoặc thương tật vĩnh viễn. Không ai muốn tình trạng cấp cứu xảy ra với mình bao giờ. Tuy nhiên, nó có thể đến với bạn hoặc người thân bất kỳ lúc nào. Nếu không có kế hoạch ứng phó với tình huống cấp cứu từ trước, có thể bạn hoặc người thân sẽ không nhận được sự điều trị kịp thời và chính xác.

Những phút đầu tiên sau một chấn thương hoặc bệnh cần cấp cứu là rất quan trọng. Bạn có thể tạo ra sự khác biệt khi đưa ra một quyết định để hành động.

1. Cần sự bình tĩnh: khoa cấp cứu của các bệnh viện bao giờ cũng bận rộn, có khi nhân viên y tế phải tiến hành cấp cứu nhiều bệnh nhân nhập viện trong cùng thời điểm và còn nhiều bệnh nhân khác chờ đến lượt để được bác sĩ khám, đánh giá. Cho nên bạn đừng quá nôn nóng và mất bình tĩnh khi thấy bác sĩ chậm khám bệnh cho mình hoặc người thân.

khoa cấp cứu của các bệnh viện bao giờ cũng bận rộn, có khi nhân viên y tế phải tiến hành cấp cứu nhiều bệnh nhân nhập viện trong cùng thời điểm và còn nhiều bệnh nhân khác chờ đến lượt để được bác sĩ khám, đánh giá. Cho nên bạn đừng quá nôn nóng và mất bình tĩnh khi thấy bác sĩ chậm khám bệnh cho mình hoặc người thân.

Nguyên tắc làm việc của nhân viên cấp cứu là ưu tiên cho người trong tình trạng nguy kịch đến tính mạng, chứ không phải khám bệnh theo kiểu xếp hàng ai đến trước thì khám trước, ai đến sau khám sau. Chỉ bình tĩnh mới giúp bạn giữ được khả năng giao tiếp với bác sĩ và điều dưỡng, cung cấp những thông tin cần thiết.

2. Cung cấp đầy đủ thông tin: bạn nên nhớ các bác sĩ luôn muốn biết thông tin về người bệnh càng nhiều càng tốt. Trong tình huống thời gian là vàng bạc, những thông tin bạn cung cấp vô cùng quý giá. Nếu bệnh nhân đang trong tình trạng hôn mê hoặc ngưng tim, ngưng thở thì bác sĩ không thể nào khai thác thông tin trực tiếp từ người bệnh.

Lúc này vai trò của người thân là cực kỳ quan trọng. Vì vậy bạn cần cập nhật thông tin về tình trạng sức khỏe của các thành viên trong gia đình đầy đủ và thường xuyên. Các thông tin bao gồm: thuốc đang dùng (kê toa, không kê toa), thuốc bổ, thảo dược, thực phẩm chức năng, tiền sử dị ứng (dị ứng loại thuốc nào, thức ăn gì...), những bệnh đã mắc trước đây và diễn biến sức khỏe những ngày qua, đã được điều trị gì hay chưa?

3. Biết cách nhận biết các dấu hiệu báo động cần cấp cứu: các dấu hiệu gợi ý người bệnh nên đi cấp cứu là:

- Đau ở ngực hoặc vùng bụng trên, cảm giác ép chặt hoặc bóp nghẹt.

- Thở nông hoặc khó thở. Lú lẫn hoặc tri giác bị thay đổi.

- Yếu liệt, chóng mặt đột ngột hoặc ngất. Giảm thị lực đột ngột.

- Nói khó. Nhức đầu dữ dội. Nôn hoặc ho ra máu.

- Tiêu chảy hoặc nôn nhiều hay kéo dài. Đau bụng bất thường.

- Chảy máu không cầm được. Đau đột ngột hoặc trầm trọng.

- Ngộ độc. Muốn tự tử hoặc có hành vi xâm hại bản thân.

- Sốt cao ở trẻ nhỏ hoặc người lớn trên 65 tuổi.

Các tình huống không nên đi cấp cứu

Đau tai. Triệu chứng cảm và cúm. Bỏng nhẹ. Côn trùng đốt nhưng không khó thở. Bị vết đứt nhỏ và máu chảy đã cầm được. Phát ban ở da. Sốt không kèm co giật. Bong gân.

Nên làm gì trong thời gian đợi xe cấp cứu đến?

Biết sơ cấp cứu một số tình huống như: biết cách cấp cứu bệnh nhân ngưng tim ngưng thở, cách cầm máu, cố định xương bị gãy, biết cách lau mát hạ sốt...

Không nên làm gì?

Không được cho vào miệng người bệnh bất cứ vật gì nếu người bệnh hôn mê, khó thở hoặc đang lên cơn co giật để phòng ngừa người bệnh bị ngạt thở vì dị vật, thức ăn hay thậm chí nước uống.

Để đường đến cấp cứu...xa hơn!

Điều trị bệnh nhẹ trước khi chúng trở nên nguy hiểm là cách tốt nhất giúp bạn tránh phải đối mặt với cấp cứu.

Duy trì sức khỏe tốt bằng cách: khám sức khỏe định kỳ, tiêm chủng, thực hiện lối sống tốt cho sức khỏe (ăn uống hợp lý, siêng năng thể dục), tránh các thói quen xấu cho sức khỏe như hút thuốc lá, rượu bia quá mức.

Ngoài ra còn phòng ngừa các tình huống khác như ngộ độc và chấn thương: tất cả các thuốc nên để ngoài tầm tay trẻ em. Chất độc nên cất nơi an toàn. Tránh nguy cơ té ngã trong nhà và ngoài đường, tránh lái xe khi say rượu.