Bệnh tâm thể

Quá tải trong công việc, tinh thần suy sụp vì gặp chuyện buồn… đều có thể là nguyên nhân gây ra nhiều bệnh. Với đời sống ngày càng "căng như dây đàn", bệnh tâm thể ngày càng phổ biến hơn.

Khái niệm bệnh tâm thể (psychosomatique) xuất hiện vào nửa sau thế kỷ XIX, được đề cập đến lần đầu tiên bởi bác sĩ (BS.) tâm thần người Đức Heinroth (1773-1843). Với quan niệm thời bấy giờ, mọi bệnh tật của cơ thể đều do các cơ quan bộ phận của cơ thể bị trục trặc, việc BS. Heinroth xem yếu tố tâm lý là nguyên nhân dẫn đến một số bệnh khi bàn về bệnh tâm thể đã gây nhiều tranh cãi. Những tiến bộ của y học đã chứng minh được quan điểm của BS. Heinroth là chính xác: tinh thần lao đao có thể làm cơ thể khốn đốn vì bệnh tật.

Nguyên nhân dẫn đến nhiều bệnh

TS-BS. Ngô Tích Linh, giảng viên bộ môn Tâm thần ĐH Y dược TP.HCM, cho biết bệnh tâm thể có yếu tố tâm lý góp phần vào việc phát sinh, làm nặng hoặc kéo dài các bệnh lý thực thể. Bệnh tâm thể là minh họa rõ ràng nhất mối liên hệ giữa hệ thần kinh và hệ miễn dịch.

Khi tinh thần buồn rầu, suy sụp, cơ thể sản xuất ra hormone corticoid làm giảm sức đề kháng của hệ miễn dịch. Nếu những tác động tâm lý chỉ ngắn hạn, cơ thể sẽ tự khắc phục những bất ổn. Ngược lại, nếu là những cú sốc tâm lý nặng nề, kéo dài, hệ miễn dịch sẽ yếu đi và là cơ hội ngàn vàng cho bệnh tật xâm nhập.

Có rất nhiều bệnh lý phát sinh hoặc trở nên trầm trọng hơn do rối loạn tâm thể: hệ tiêu hóa: viêm loét dạ dày, tá tràng, viêm đại tràng kích thích…; hệ tuần hoàn: cao huyết áp, nhồi máu cơ tim…; hệ nội tiết: cường giáp trạng, tiểu đường…; da liễu: chàm sơ sinh, vẩy nến, lupus ban đỏ…; một số bệnh khác: đau nửa đầu, viêm khớp dạng thấp, hen suyễn…

Ngoài ra, những bất ổn về tâm lý cũng gián tiếp là nguyên nhân gây bệnh khi bệnh nhân ăn ngủ thất thường, lạm dụng bia rượu, thuốc lá để giải sầu.

Đừng ngại đến khám tại khoa Tâm thần

Bệnh tâm thể phải được điều trị song song để có thể dứt hẳn: điều trị về tâm lý tại khoa Tâm thần và điều trị các bệnh thực thể với BS. chuyên khoa (Nội tiết, Da liễu…). Yếu tố sinh học phải được liên hệ chặt chẽ với yếu tố tâm lý xã hội.

Nguyên nhân chính gây cản trở cho quá trình điều trị là việc các BS. tổng quát, chuyên khoa không nhận ra nguyên nhân gây bệnh là yếu tố tâm lý để hướng dẫn bệnh nhân đến khám thêm tại khoa tâm thần.

Theo BS. Ngô Tích Linh, hiện nay việc khám chữa bệnh tại VN phần lớn chưa theo mô hình "bệnh nhân là trung tâm", không ân cần đặt câu hỏi để bệnh nhân có cơ hội giãi bày cặn kẽ nên rất khó để nhận ra những rối loạn tâm thể. Mặt khác, nhiều bệnh nhân khi nghe đến khoa Tâm thần sẽ sinh tâm lý ngại ngùng vì quan niệm xưa nay cho rằng khoa này chỉ dành cho những người… bất bình thường.

Nếu bạn bị những bệnh kể trên và trước đó từng gặp chấn động về tinh thần hoặc thường xuyên bị căng thẳng, bạn nên đến khám tại các BS. chuyên khoa Tâm thần. Riêng tại TP.HCM, để được tư vấn về bệnh tâm thể, bạn có thể tìm đến Bệnh viện Tâm thần TP.HCM, khoa Lão - Tâm thần Bệnh viện Nguyễn Tri Phương, Bệnh viện ĐH Y dược TP.HCM…