Ung thư, con người có thể phòng tránh?

Theo giáo sư Nguyễn Chấn Hùng, Chủ tịch Hội Ung thư TP.HCM, ung thư thường gặp ở nam giới nhiều hơn nữ giới, các loại ung thư của nam giới như ung thư phổi, gan, bao tử... thường khó trị hơn nữ giới.

Cần có nếp sống lành mạnh, sống vui, sống khỏe, sống có ích để phòng tránh bệnh ung thư

Tuy nhiên, con người có thể phòng tránh được ung thư bằng cách phòng chống tác hại thuốc lá, loại bỏ viêm gan siêu vi gồm việc điều trị và chủng ngừa. Đối với ung thư bao tử thì chế độ dinh dưỡng có nhiều rau quả và thức ăn tươi được xem là phòng ngừa...

Nhiều nhất là ung thư phổi, gan, bao tử...

Từ năm 1995 đến nay, chúng ta đã có được số liệu ghi nhận ung thư quần thể tại Hà Nội và TP.HCM. Theo đó, tại Hà Nội và TP.HCM có 10 loại ung thư thường gặp nhất đối với nam và nữ.

Các ung thư thường gặp nhất là ở phổi, gan, bao tử và ruột già. Theo lý giải của bác sĩ Chấn Hùng, ung thư phổi liên hệ rõ ràng với thói quen hút thuốc lá, viêm gan siêu vi giải thích tỷ lệ cao của ung thư gan, ung thư bao tử vẫn còn hoành hành, nhiều người vẫn còn thói quen ăn các thức ăn dự trữ lâu như khô cá muối, cà pháo, mắm tôm, các loại dưa muối...

Ung thư đại - trực tràng cũng gia tăng theo chế độ dinh dưỡng ở xã hội công nghiệp hóa, ngày càng nhiều thức ăn nhanh (fast foods) và ăn ít rau quả. Ở Hà Nội, ung thư vú là loại thường gặp nhất ở phụ nữ. Hàng năm có xuất độ là 29,7, nghĩa là có thêm 30 người bệnh mới trên 100.000 phụ nữ. Ở TP.HCM, loại ung thư này có xuất độ thấp hơn 19,4 (đứng hàng thứ nhất của nữ ở TP.HCM). Ung thư cổ tử cung là loại ung thư thường gặp sau ung thư vú ở TP.HCM. Loại ung thư này hiện nay rất ít ở phụ nữ miền Bắc.

Các loại ung thư thường gặp ở nam giới là các loại khó trị, hầu hết được phát hiện trễ và có tỷ lệ chết cao như ung thư phổi, gan, bao tử. Tuy nhiên, những loại ung thư này có thể phòng ngừa được bằng cách phòng chống tác hại thuốc lá, loại bỏ viêm gan siêu vi gồm việc điều trị và chủng ngừa. Đối với ung thư bao tử thì chế độ dinh dưỡng có nhiều rau quả và thức ăn tươi được coi là phòng ngừa. Điều này cũng đúng với ung thư đại - trực tràng. Đối với phụ nữ, ung thư vú và ung thư cổ tử cung đều có thể phát hiện sớm và có thể điều trị tốt. Hiện nay chúng ta có đủ phương tiện để chẩn đoán sớm và điều trị rất hiệu quả. Ung thư cổ tử cung còn có thể phòng ngừa được.

Có thể phòng tránh ung thư

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), có khoảng 1/3 tổng số người bệnh ung thư có thể phòng ngừa. Còn theo Hội Ung thư Mỹ (2006), năm 2005, hơn một nửa số người mắc ung thư ở Mỹ có thể tránh được nhờ phòng ngừa và rà tìm để phát hiện sớm. Trong đó, các yếu tố nguy cơ ung thư ở người phần lớn đã được biết rõ. Đơn cử như khói thuốc lá chứa hơn 60 chất gây ung thư trên người, không chỉ gây ra ung thư phổi, miệng, họng, thanh quản mà còn gây ung thư ở tụy tạng, bọng đái, ruột, thực quản, vú và cổ tử cung. Thuốc lá là nguyên nhân của 1/3 số người bệnh ung thư trên toàn cầu.

Đặc biệt, cách ăn uống có ảnh hưởng khoảng 1/3 nguy cơ ung thư của con người. Đơn cử như thức ăn muối mặn, chế độ ăn nhiều thịt đỏ, mỡ béo, ít rau quả tươi, các thức ăn kiểu công nghiệp phương Tây như thức ăn nhanh là yếu tố nguy cơ của ung thư bao tử, ung thư ruột. Đó là bệnh theo miệng mà vào. Ngoài ra, các tác nhân sinh học (vi-rút và vi khuẩn) đã được xác nhận là tác nhân gây ra nhiều loại ung thư (HPV, vi-rút viêm gan HBV, HCV, vi khuẩn H. Pylori...). Bên cạnh đó, bức xạ cực tím của ánh nắng là nguyên nhân ung thư da (đặc biệt ở châu Âu, Bắc Mỹ, châu Úc).

Hướng dẫn phòng ngừa ung thư

Đầu tiên, cần có nếp sống lành mạnh, sống vui, sống khỏe, sống có ích. Vận động mỗi ngày bằng cách đi bộ, tập dưỡng sinh, thể dục thể thao. Những thói quen xấu như hút thuốc lá, uống rượu cần phải loại bỏ. Hãy duy trì môi trường sống không khói thuốc lá trong nhà và ở chỗ làm việc...

Bên cạnh đó, cần có chế độ ăn uống hợp lý. Nên tránh các thức ăn nhiều muối mặn làm dưa (cá khô, mắm cá, cải dưa, mắm tôm, cà pháo, kim chi Hàn Quốc, thịt hun khói, xúc xích...); các thức ăn nhiều mỡ, nhiều thịt, ít rau quả, các thức ăn nhanh (fast foods) như gà rán, hamburger... Song song đó, nên ăn nhiều rau, đậu, trái cây tươi; tiêm vắc-xin ngừa HBV để phòng ngừa ung thư gan; tiêm vắc-xin ngừa HPV để phòng ung thư cổ tử cung, khám phụ khoa định kỳ và xét nghiệm PAP.

“Vì vậy, biết được các ung thư thường gặp để phòng chống thích hợp, biết rõ các nguyên nhân để phòng ngừa có hiệu quả có thể rà soát để phát hiện sớm” - BS Chấn Hùng nói.