Thống kê vào những năm đầu thập niên 2000 tại Mỹ cho thấy: Cứ 29 giây có thêm 1 người bị bệnh mạch vành và cứ 1 phút là có 1 người chết vì bệnh này; 60 triệu người trưởng thành đang bị bệnh do xơ vữa động mạch.
Tử vong do bệnh tim mạch chiếm 42% toàn bộ các ca tử vong hàng năm; phí tổn do bệnh lên đến 128 tỉ USD/năm.
Các thống kê gần đây của Hội Dinh dưỡng VN cho thấy, số ca đột quỵ ở nước ta đã tăng gấp ba so với 10 năm trước, tỉ lệ nhồi máu cơ tim tăng gấp 6 lần so với những năm 1960. Bệnh cao huyết áp cũng tăng mạnh ở các thành phố lớn...
Những dấu hiệu nào chứng tỏ nguy cơ mắc bệnh tim mạch?
Bệnh tim mạch bao gồm nhiều vấn đề, trong đó có liên quan tới một quá trình được gọi là xơ vữa động mạch. Xơ vữa động mạch là bệnh phát triển khi một chất gọi là mảng bám tích tụ lại trên vách của các động mạch. Sự tích tụ này thu hẹp động mạch, khiến máu khó lưu thông. Nếu cục máu hình thành, nó có thể chặn lưu lượng máu. Điều này có thể gây ra cơn đau tim hoặc đột quỵ.
Khi bị một trong những dấu hiệu sau đây, bạn cần phải đến bác sĩ kiểm tra ngay. Trước hết, đó là những cơn đau thắt vùng ngực không rõ vị trí. Cơn đau này có thể lan đến cổ, cằm và vai. Thứ hai, đau dạ dày, buồn nôn đi kèm hoặc không đi kèm với nôn. Thứ ba, khó thở, thở đứt quãng. Và biểu hiện cuối cùng là da xanh, hay bồn chồn và ra mồ hôi.
Phụ nữ mắc bệnh tim mạch nhiều hơn nam giới
Trước thời kỳ mãn kinh, phụ nữ ít bị tim mạch do được bảo vệ bởi các nội tiết tố. Tuy nhiên, đến thời kỳ mãn kinh nội tiết tố lại giảm đột ngột nên tần suất bị bệnh tim của phụ nữ thường nhiều hơn nam giới.
Đối với phụ nữ, hút thuốc đồng thời sử dụng thuốc tránh thai dễ mắc bệnh tim và đột quỵ cao hơn người bình thường.
Để giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh
Khi thấy hiện tượng đánh trống ngực, mất nhận thức không rõ nguyên nhân, chảy máu mũi, cần đi khám để loại bỏ nghi ngờ mắc các bệnh có nguồn gốc tim mạch.
Đối với phụ nữ trên 40 tuổi nên đi khám sức khoẻ định kỳ (từ 6 tháng đến 1 năm) để phát hiện sớm bệnh tim mạch.
Cần tập thể dục đều đặn, thường xuyên để phòng tránh bệnh tim mạch. Phải tránh stress bởi nếu không kiềm chế được sự căng thẳng cũng như giận dữ cũng rất dễ mắc bệnh.
Phần lớn các bệnh tim mạch đều liên quan đến chế độ dinh dưỡng. Ăn nhiều mỡ, nhất là loại mỡ có chứa nhiều cholesterol, acid béo bão hòa, triglyceride... à thủ phạm gây ra các bệnh tim mạch.
Không ăn quá nhiều, quá thừa calo; giới hạn chất béo như: mỡ heo, bơ, mỡ bò và kem sữa bò vì loại này dễ làm tắc động mạch; gia tăng lượng chất béo như dầu ôliu, dầu cải. Hai loại dầu này có tác dụng làm hạ mức cholesterol trong LDL; ăn nhiều rau có chất xơ, trái cây tươi; không ăn mặn (lượng muối nên ăn là 6 - 8gr/ngày); ít ăn đường và hạn chế các thức ăn nhiều đường (bánh, kẹo, mứt...);
Không uống rượu mạnh, càphê đặc với khối lượng nhiều; đặc biệt là không hút thuốc lá vì những người hút thuốc có nguy cơ mắc bệnh tim mạch cao gấp hai lần so với những người không hút.
Điều cuối cùng nhưng cũng rất quan trọng đó là thay đổi thói quen dinh dưỡng. Cần đảm bảo một tỉ lệ cân đối giữa nguồn chất béo động vật và chất béo thực vật. Trong đó, nên giảm lượng chất béo động vật và tăng chất béo có nguồn gốc thực vật, ví dụ như đậu nành. Ở các nước Châu Á, sữa đậu nành từ rất lâu đã được xem như một loại thức uống kỳ diệu bởi đậu nành giàu đạm và acid amin thiết yếu, nhiều vitamin nhóm B (B1, B2, B3, B6) và vitamin E, giàu các khoáng chất Ca, Fe, Mg, K, Na; và chứa hoạt chất Isoflavone có tác dụng rất tốt với phụ nữ. hững phát hiện mới về công dụng của mình, sữa đậu nành cũng đã minh chứng cho việc đây là một thực phẩm không chỉ tốt cho hệ tim mạch mà còn có lợi cho bệnh nhân thừa cân, béo phì hay tiểu đường - những căn bệnh vốn là "anh em họ hàng" với bệnh tim mạch.
Khi lối sống hiện đại với một chế độ dinh dưỡng thiếu hợp lý đang khiến cho nhiều trái tim phải làm việc quá sức và số người mắc các bệnh lý tim mạch tăng cao thì dinh dưỡng và chế độ sinh hoạt, làm việc một cách khoa học, có thể xem là một trong những cách ngừa bệnh hiệu quả, thân thiện và ít tốn kém.
BS Đoàn Văn Phụng (BV Chợ Rẫy - TPHCM)