Ăn uống phòng và chữa chứng mỡ máu cao

Khi bước vào tuổi trung niên, hầu như ai cũng “vướng” phải bệnh mỡ máu cao (MMC). Không chỉ thế, người trẻ nếu uống rượu, bia nhiều, ăn thức ăn nhiều đạm cũng có thể mắc bệnh. Vì thế dinh dưỡng đúng là cách tốt nhất để phòng chống căn bệnh này.

Mỡ máu cao hay tìm đến với những người ở độ tuổi trung niên

Mỡ máu cao là bệnh gì?

Mỡ trong cơ thể chúng ta được tạo ra từ hai nguồn cung cấp: nguồn bên trong chủ yếu là sự tổng hợp trong gan; nguồn bên ngoài chủ yếu là sự hấp thu từ thức ăn.

Chứng MMC là cách gọi thông thường của tăng lipid huyết, tức hyperlypidemia, khi cơ thể ở tình trạng có nồng độ các chất béo trong máu cao bất thường. Các chất béo trong máu bao gồm cholesterol, triglyceride, phospholipid và các chất béo tự do.

Y học hiện đại cho rằng, chứng MMC về căn bản có thể phân làm hai loại: MMC nguyên phát và MMC thứ phát. MMC nguyên phát có thể do yếu tố di truyền hoặc do yếu tố ăn uống như hấp thu quá nhiều chất đường, quá nhiều cholesterol và mỡ động vật, hấp thu quá ít chất xơ… MMC thứ phát do những chứng bệnh khác gây ra như: đái tháo đường, bệnh gan, thiểu năng tuyến giáp, thận hư, viêm tụy mãn tính, ứ mật, gút, nghiện rượu, do dược phẩm…

Khi bệnh tình phát triển nặng, có thể xuất hiện các triệu chứng: đầu choáng, nhức, mắt hoa, bứt rứt trong người, thở ngắn hơi, tim hồi hộp, mất sức dần, tay chân thấy tê dại, cơ thể mập phì, xét nghiệm sinh hóa máu có các chỉ số: (theo Viện Pasteur, TP.HCM) cholesterol toàn phần cao hơn 5,2mmol/l hay 2g/l; - cholesterol xấu (LDL) cao hơn 4,7mmol/l hay 1,82g/l; cholesterol tốt (HDL) thấp hơn 0,9mmol/l hay 0,35g/l; triglycerides cao hơn 1,71mmol/l hay 1,5g/l.

Chứng MMC là dấu hiệu quan trọng hàng đầu của bệnh xơ vữa động mạch, sẽ gây ra nhiều bệnh hiểm nghèo khác như cao huyết áp, nhồi máu cơ tim, loạn nhịp tim, tai biến mạch máu não, xơ cứng tiểu cầu thận…

Phòng và chữa trị

Để phòng ngừa cần lưu ý các điểm sau:

- Về mặt tinh thần, tâm lý: có một chế độ sinh hoạt điều độ, không căng thẳng, thoải mái,

tránh các xúc động mạnh, không quá lo âu, sợ hãi, giận dữ, buồn đau hoặc mừng vui quá độ.

- Tập luyện thể dục thể thao vừa sức, nhẹ nhàng, thường xuyên, phù hợp với thể trạng và điều kiện, hoàn cảnh của mình.

- Ăn uống: có một chế độ ăn uống lành mạnh, đầy đủ, cân đối và điều hòa các chất dinh dưỡng như sau:

* Chất bột: nên ăn các loại ngũ cốc còn thô, không xay xát tinh chế quá. Lượng calo đưa vào cơ thể vừa phải, để không bị tăng cân, béo phì.

* Chất đạm: nên sử dụng đạm thực vật từ các loại đậu, đạm động vật từ cá, thịt nạc chỉ dùng ít hoặc không dùng.

* Chất béo: dùng dầu thực vật như dầu ô liu, đậu nành, mè, đậu phụng, hướng dương; không nên dùng dầu cọ, dầu dừa, các loại mỡ động vật.

* Các chất khoáng: nên ăn các thức ăn giàu kalium như chuối, mơ, đào, khoai tây, đậu Hà Lan, nước cam vắt, rau cần tây, táo tây, mận, yaourt, nước sắc rễ tranh, mã đề, rau má, hoa cúc.

Tăng cường bổ sung calcium có trong các thực phẩm như: mộc nhĩ, rau dền, rau cần tây, lá lốt, kinh giới, củ cải non, rau húng, thì là, tía tô, nấm đông cô, rau đay, rau nhút, rau mồng tơi, rau thơm, đậu nành, đậu trắng, rau bí, rau muống, cua đồng, rạm tươi, tép khô, ốc, trai, hến, sữa bột tách béo, yaourt…

Dùng các loại rau quả có màu xanh đậm hoặc màu vàng sậm, đỏ (giàu beta-caroten) như: gấc, rau ngót, bông cải xanh, ớt vàng to, rau húng, rau dền, cà rốt, cần tây, rau đay, rau dền đỏ, cải thìa, rau mồng tơi...

Các loại gia vị có hoạt tính sinh học giúp hạ cholesterol máu, hạ huyết áp như tỏi, hành, hẹ, hành tây, cần tây.

Chất xơ và các loại vitamin có trong rau, củ, quả sẽ giúp bạn hạn chế lượng cholesterol máu, hạ huyết áp, chống xơ vữa động mạch, chống béo phì.

Chất acid béo omega-3 có trong các loại cá có dầu như cá thu, cá hồi, cá tra, cá ba sa, cá hú… giúp làm lỏng máu, giảm khả năng máu đóng cục, rất tốt cho việc phòng ngừa huyết khối gây đột quỵ.

Có thể uống rượu vang đỏ (1-2 ly/ngày), các loại bia (1-2 lon/ngày), tránh các loại rượu mạnh, không hút thuốc lá. Ngoài ra, có thể dùng một trong các trà sau đây để phòng ngừa MMC: trà cúc, trà thảo quyết minh, trà nhân trần, trà artisô, trà rau má, trà gừng, trà lá sen…

Qua nhiều công trình nghiên cứu thực nghiệm và lâm sàng, các nhà khoa học đã ghi nhận một số dược liệu trong Đông y có tác dụng giúp hạ mỡ trong máu như: trạch tả, sơn tra, hà thủ ô đỏ, nhân trần, quyết minh tử, hổ trượng căn, bồ hoàng, nấm linh chi, nấm đông cô, nấm mộc nhĩ, đại toán (tỏi), khương hoàng (nghệ), rau cần tây, lục đậu (đậu xanh)… Tuy nhiên, chỉ dùng thuốc hạ MMC khi đã thực hiện các yêu cầu trên mà chưa cải thiện được tình trạng bệnh lý. Thuốc chỉ bổ sung chứ không thay thế được chế độ trị liệu nói trên.