Điều trị bệnh sỏi mật

Những điều trị nội khoa nào được sử dụng để điều trị sỏi mật ?

Trước năm 1970, điều trị sỏi mật là bằng cách dùng phẫu thuật để cắt bỏ túi mật. Từ đó đến nay, một số phương pháp khác đã được đưa vào sử dụng. Bệnh nhân bị sỏi mật nếu không có triệu chứng thì không cần phải điều trị cho tới khi nào có triệu chứng. Khi có triệu chứng thì tuỳ mức độ mà xem xét sao cho phù hợp.

Hình ảnh viên sỏi mật

Đối với những bệnh nhân có triệu chứng nhẹ, không thường xuyên, hoặc những người nếu phẫu thuật sẽ tạo ra nhiều nguy cơ thì được dùng phương pháp điều trị nội khoa bằng cách dùng thuốc làm tan sỏi cholesterol. Ursodeoxycholic acid (Ursolvan)là một loại muối mật được dùng trong phương pháp điều trị này. Cho một đơn thuốc trên 12 tháng, nó có thể làm giảm số lượng cholesterol trong mật. Nhưng không may mắn, nhiều bệnh nhân dùng thuốc vẫn không làm tan sỏi hoàn toàn. Đối với một số bệnh nhân dùng thuốc này, 50% trong số họ bị sỏi mật tái phát lại trong 5 năm. Do vậy, liệu pháp điều trị sỏi mật bằng đường uống không được dùng rộng rãi để điều trị sỏi mật.

Việc sử dụng sóng tán sỏi cũng đã được đưa vào điều trị sỏi mật. Trong phương pháp này, sỏi mật được sóng tán sỏi hủy ra thành những mảnh nhỏ rồi những mảnh này theo nước ra ngoài. Thực tế đã cho thấy rằng, phương pháp này chỉ hiệu quả trên 90% bệnh nhân có một sỏi đơn độc thôi. Hơn nữa, nguy cơ tái phát sỏi thì cũng tương tự như dùng liệu pháp thuốc tan sỏi. Gần đây, một dung dịch hòa tan đã được đưa trực tiếp vào túi mật bằng một catheter xuyên qua da. Phương pháp này đã cho thấy rất có hiệu quả trong việc hòa tan sỏi cholesterol và khởi đầu đang được ủng hộ. Nhiều điều trị khác hiện nay cũng đang được thử nghiệm.

Ở những bệnh nhân có cơn đau thường xuyên, hoặc nặng hoặc có bệnh cảnh viêm túi mật cấp thì nên được phẫu thuật. Một vài bệnh nhân khỏe mạnh khác có những triệu chứng nhẹ cũng có thể được xem xét chỉ định phẫu thuật bởi vì những triệu chứng kéo dài không được giải quyết bằng những trị liệu khác. Từ lâu, phẫu thuật được thực hiện qua một kỹ thuật mỗ hở, đòi hỏi phải có đường rạch da đạt mức độ chuẩn xác và gây mê toàn thân. Phẫu thuật này gọi là phẫu thuật cắt túi mật và lấy đi toàn bộ túi mật. Ở đa số trường hợp, trong thời gian dài mất túi mật cũng không thấy bất lợi gì cho người bệnh.

Trong khi đường mỗ hở cắt túi mật vẫn còn được sử dụng, thì hiện nay cắt túi mật qua nội soi ổ bụng là một kỹ thuật được ưa chuộng. Trong lúc phẫu thuật cắt túi mật qua nội soi, có một màn hình hướng dẫn phẫu thuật qua một camera đặt trong khoang bụng. Phương pháp này chỉ cần tạo một vài lỗ trên thành bụng, những đường rạch nhỏ được làm để đặt những dụng cụ cần thiết cho phẫu thuật. Túi mật chứa sỏi sẽ được cắt đi mà không cần phải mỗ. Với phương pháp này bệnh nhân thường ra viện và trở về hoạt động bình thường trong vòng vài ngày. Qua nhiều nghiên cứu, tỉ lệ biến chứng của cắt túi mật qua nội soi ổ bụng là thấp. Tuy nhiên, biến chứng của phương pháp này cũng có thể rất nghiêm trọng tuy là rất hiếm. Những biến chứng đó bao gồm tổn thương và tắc ống dẫn mật, hoặc rỉ mật vào trong ổ bụng gây nên tình trạng nhiễm trùng rất nặng.

Trong lúc hầu hết bệnh nhân bị sỏi mật có triệu chứng khi ống túi mật bị tắc nghẽn, thì một vài bệnh nhân bị sỏi đường mật cũng có triệu chứng tương tự. Ở những bệnh nhân này, việc cắt túi mật đơn thuần không điều trị được sỏi mật hoặc hết triệu chứng được. Chụp mật tụy ngược dòng qua nội soi với việc cắt nhú Vater thì cần thiết để lấy đi những sỏi này. Khi thực hiện phương pháp này, một ống đàn hồi mềm được đưa xuyên qua miệng và tới một chỗ mà ở đó mật được đổ vào ruột non. Một đầu dò được đặt ở đầu máy chụp và cho phép thấy toàn bộ tiến trình thực hiện trên màng hình tivi. Một catheter nhỏ có thể được đưa vào đường mật qua một cái ống và chụp được X-quang đường mật. Quá trình này không cần thiết phải rạch da và được thực hiện bằng đường tĩnh mạch, do đó dùng thuốc an thần không cần gây mê toàn thân.

Hướng điều trị sỏi mật trong tương lai là gì ?

Điều trị sỏi mật đã có sự thay đổi rất rõ ràng trên 25 năm qua. Một vài điều trị hiện nay đã được chọn lựa. Mặc dù điều trị ngoại khoa được thực hiện hầu hết trường hợp bị bệnh, nhưng sự chọn lựa không phẫu thuật vẫn được xem xét vì phẫu thuật không phải lúc nào cũng hoàn toàn cần thiết. Những phương pháp điều trị nội hay mỗ là tùy thuộc vào sự hiểu biết cơ chế của việc hình thành sỏi. Hướng điều trị sỏi mật trong tương lai sẽ tùy thuộc vào sự cải tiến của các phương pháp không phẫu thuật và sự tiến bộ của kỹ thuật ngoại khoa. Một điều quan trọng nhất là phải hiểu rõ về cơ chế tạo sỏi để từ đó có phác đồ ngăn ngừa việc hình thành sỏi.

Sơ lược qua về sỏi mật

Sỏi mật được hình thành bởi cholesterol và sắc tố mật.

Mật được tạo ra ở gan và được dự trữ ở túi mật.

Yếu tố nguy cơ của sỏi cholesterol bao gồm : tuổi, béo bệu, phụ nữ có nhiều con, dùng thuốc ngừa thai, và do di truyền .

Triệu chứng thường nhất của sỏi mật là đau ở phần bụng trên. Chẩn đoán sỏi mật thường được thực hiện bằng siêu âm bụng.

Viêm túi mật là một biến chứng của sỏi mật

Vài bệnh nhân bị sỏi mật không có triệu chứng và không cần phải điều trị.

Những bệnh nhân có triệu chứng nhẹ và không thường xuyên có thể xem xét dùng thuốc tan sỏi bằng đường uống.

Phẫu thuật được chỉ định ở những bệnh nhân có triệu chứng nặng và cho những bệnh nhân bị viêm túi mật.