Chuyện uống, hút và đái tháo đường

Nhiều người bệnh đái tháo đường (ĐTĐ) chỉ biết đến việc ăn kiêng, dùng thuốc hạ đường huyết nhưng vẫn vô tư nhâm nhi cà phê, rượu và phì phèo thuốc lá vì nghĩ những thứ này vô hại. Quan niệm này hoàn toàn sai lầm và nguy hiểm cho sức khỏe người bệnh.

Sáng ngậm đắng...

Các nghiên cứu trước đây đã chứng minh cà phê có khả năng phòng ngừa bệnh ĐTĐ type 2 vì ngoài caffeine, trong cà phê còn chứa nhiều thành phần khác có khả năng giúp ổn định đường huyết, được gọi chung là chất chống ĐTĐ (anti-diabetes). Tuy nhiên, các nghiên cứu gần đây lại cho thấy cà phê không tốt cho người ĐTĐ. Vì sao như vậy?

Theo nghiên cứu, những người ĐTĐ tham gia nghiên cứu được cho ngưng uống cà phê và chuyển sang uống một viên caffeine 250mg (tương đương hai tách cà phê) vào buổi sáng và một viên vào buổi trưa. Kết quả, những ngày uống caffeine thì đường huyết của người bệnh tăng trung bình 8% so với những ngày không uống caffeine (được thay bằng giả dược).

Trong cà phê có chứa chất caffeine, khi uống cà phê đã tinh bỏ caffeine cho thấy không có hiện tượng tăng đường huyết.

Mặc dù đến nay vẫn chưa có hướng dẫn nào khuyên người bệnh ĐTĐ nên từ bỏ cà phê, tuy nhiên khi bạn bị bệnh ĐTĐ, nếu đường huyết của bạn ổn định thì việc uống cà phê mức độ vừa phải sẽ không đáng ngại. Nếu đường huyết của bạn trở nên khó kiểm soát thì việc ngưng uống cà phê (kể cả thức uống chứa caffeine như trà, ca cao, nước tăng lực) là điều cần phải làm...

Chiều nuốt cay...

Rượu có thể làm tăng đường hoặc hạ đường ở người ĐTĐ. Điều này phụ thuộc số lượng rượu bia, thức ăn, uống thời gian dài và quá mức.

Các nghiên cứu ở người ĐTĐ type 1 và 2 cho thấy uống rượu bia số lượng trung bình và không thường xuyên, kèm theo thức ăn không làm ảnh hưởng nhất thời lên lượng đường huyết và insulin. Vì lẽ đó, bia rượu có thể xem xét thêm cho người ĐTĐ có kế hoạch ăn uống hài hòa.

Nghiên cứu dịch tễ học ở người không ĐTĐ, uống rượu bia mức độ nhẹ đến trung bình có tác dụng làm tăng nhạy cảm insulin và giảm nguy cơ bệnh ĐTĐ, bệnh mạch vành tim và đột quỵ.

Ở người ĐTĐ, uống rượu bia lâu dài, mức độ nhẹ đến trung bình (5-15gam cồn/ngày, tức 100-300ml bia 5 độ) sẽ làm tăng HDL - “mỡ tốt” trong máu, do đó làm giảm nguy cơ bệnh mạch vành tim.

Bia rượu làm tổn hại cơ thể giống như cách mà mỡ gây ra, đồng thời mang lại nhiều năng lượng làm cho đường huyết tăng khó kiểm soát.

Nếu bạn bị ĐTĐ chỉ nên uống thỉnh thoảng, mức độ vừa phải (khoảng một lon bia hoặc 100 ml rượu vang, hoặc 45 ml rượu mạnh - tương đương 15 gam cồn), uống khi có thức ăn kèm. Uống từ từ. Tránh uống hỗn hợp rượu đường, rượu mật, rượu ngọt hoặc pha rượu với nước giải khát. Và chỉ uống khi đường huyết đã được kiểm soát tốt. Nếu chế độ ăn đã đủ năng lượng, rượu bia sẽ chuyển hóa thành mỡ thừa.

Ngày phì phèo...

Tại sao hút thuốc lá có hại ở người ĐTĐ? Vì nó góp phần làm tăng đường huyết, tổn thương mạch máu do các chất độc hại trong khói thuốc tấn công mạch máu, tăng xơ vữa động mạch và giảm khả năng mang ôxy cho mô. Đường huyết cao kết hợp với khói thuốc làm tăng tổn thương mạch máu nuôi tim, não, thận, mắt và thần kinh ngoại biên... làm tăng tốc biến chứng ở các cơ quan này.

Người ĐTĐ bị tăng nguy cơ bệnh tim mạch từ hai đến bốn lần so với người không ĐTĐ. Nếu hút thuốc, họ có nguy cơ bị nhồi máu cơ tim gấp ba lần so với người ĐTĐ không hút thuốc. Vì vậy, cai thuốc lá là một trong những điều quan trọng nhất mà người ĐTĐ có thể làm để phòng ngừa hoặc làm chậm sự khởi phát các biến chứng của bệnh này.

(Theo BS NGUYỄN THANH HẢI - Bệnh viện cấp cứu Trưng Vương // Tuoitre Online)