Vì sao bé yêu cần được tiêm chủng?

E-mail | Bản in | Lưu xem sau

Phòng bệnh là việc làm cơ bản để bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Ông bà xưa có câu “Phòng bệnh hơn chữa bệnh”. Tiêm chủng là một biện pháp hữu hiệu để giúp con người dự phòng các bệnh lây nhiễm và không bị tử vong vì các căn bệnh này.

Trong nhiều thập kỷ qua, vắc-xin đã được sử dụng trên toàn thế giới, góp phần thanh toán một số bệnh truyền nhiễm và làm giảm đáng kể số mắc, chết của nhiều loại bệnh khác. 

Cần có nhận thức đúng đắn về tầm quan trọng của tiêm chủng

Tại Việt Nam, chương trình TCMR đã được triển khai 20 năm và không ai có thể phủ nhận những kết quả của chương trình tiêm chủng, nó mang lại nhiều lợi ích và hiệu quả thiết thực, góp phần không nhỏ trong việc khống chế, giảm nguy cơ mắc bệnh tật trong cộng đồng.

Tuy nhiên trong những tháng vừa qua đã xảy ra một số các trường hợp tai biến sau tiêm vắc-xin khiến các bậc phụ huynh lo lắng, dẫn đến việc giảm sút số trẻ được tiêm chủng. Điều này vô cùng nguy hiểm vì sự giảm sút này sẽ không gây ra hậu quả ngay do nguồn lây ít, nhưng nếu tình trạng trên đây kéo dài thì khả năng xảy ra những dịch bệnh lây nhiễm như bạch hầu, ho gà, uốn ván, sởi … trong cộng đồng là khó tránh khỏi vì không có vắc-xin, các bệnh lây nhiễm có thể phòng ngừa được sẽ dễ dàng bùng phát trở lại thành dịch làm tăng tỷ lệ bệnh tật và tử vong của con người.

Vì sao cần thiết phải tiêm chủng cho trẻ

Trẻ mới sinh ra đã có khả năng miễn dịch (không bị nhiễm bệnh), do nhận được các kháng thểtừ mẹ. Tuy nhiên, khả năng miễn dịch này chỉ kéo dài được từ 1 tháng – 1 năm. Sau đó, trẻ không còn nhận được kháng thể từ mẹ nữa và dễ dàng bị nhiễm các bệnh có thể phòng tránh được bằng vắc-xin, thí dụ ho gà, sởi…

Khi đứa trẻ không được tiêm chủng bị nhiễm vi khuẩn hoặc vi-rút, cơ thể của trẻ sẽ không đủ sức mạnh để chống lại, trẻ sẽ bị nhiễm bệnh. Thực tế đã chứng minh cho thấy trước khi con người phát minh ra vắc-xin, đã có rất nhiều trẻ em bị chết vì những căn bệnh: ho gà, bại liệt, sởi, bạch hầu… Ngày nay tỉ lệ trẻ bị chết do các bệnh trên giảm là nhờ trẻ được dự phòng bệnh trước bằng tiêm chủng.

Việc tiêm chủng cho trẻ không chỉ giúp dự phòng bệnh cho bản thân đứa trẻ mà còn bảo vệ sức khỏe cho cả cộng đồng chúng ta, nhất là cho những đối tượng không được tiêm chủng bao gồm các trẻ quá nhỏ chưa đủ tuổi để được tiêm chủng, những trẻ không thể tiêm chủng do có các bệnh lý khác (vd: như trẻ bị bệnh bạch cầu cấp)… Tiêm chủng cho trẻ còn giúp làm chậm đi hoặc ngăn chặn sự bùng phát dịch bệnh.

Vì những lý do trên đây nên việc quyết định không tiêm chủng cho trẻ do nghi ngại các tai biến sau tiêm sẽ dễ dàng khiến trẻ có nguy cơ bị nhiễm bệnh và tử vong, gây bùng phát dịch bệnh trong cộng đồng.

Tác dụng củavắc-xin

Tiêm phòng vắc-xin là phương pháp đưa vào cơ thể người hoặc động vật một lượng kháng nguyên. Các kháng nguyên có thể là các vi khuẩn hoặc vi-rút đã bị giết chết hay còn sống nhưng đã bị bất hoạt, bị làm suy yếu (không còn khả năng gây bệnh) hoặc các protein của chúng đã được tinh khiết để kích thích hệ thống miễn dịch của người hoặc động vật sản sinh ra kháng thể chống lại các bệnh do chính những vi-rút hoặc vi khuẩn đó gây nên.

Các phản ứng bất lợi (tác dụng phụ) của vắc-xin

Cũng như các loại dược phẩm khác, khi được đưa vào cơ thể, vắc-xin có thể gây nên một số phản ứng bất lợi. Các phản ứng này có thể rất nhẹ như đau, sưng, đỏ tại nơi tiêm; phản ứng toàn thân như sốt, dễ bị kích thích, cảm giác khó chịu... Tuy nhiên có thể gặp một số phản ứng nặng như sốc phản vệ, phản ứng quá mẫn (nổi ban, ngứa...). Tùy từng loại vắc-xin sẽ có những phản ứng đặc thù khác nhau. Nguyên nhân có thể do bản chất của vắc-xin; do sai sót trong thực hành tiêm chủng; do sự trùng hợp ngẫu nhiên (chỉ định tiêm chủng trên một trẻ đang bị bệnh tiến triển); các phản ứng tâm lý (sợ) hoặc không rõ nguyên nhân.

Ngoài ra các vắc-xin còn có thể có phản ứng tương tác với một số thuốc, ví dụ như vắc-xin phòng thủy đậu tương tác với thuốc hạ nhiệt loại salicylate (Aspirine, Algotropyl) tạo nên hội chứng Reye gây tổn thương ở não và gan. Vì thế tránh dùng Aspirine sau tiêm phòng vắc-xin thủy đậu. Hội chứng Reye thường xảy ra ở trẻ nhỏ, tuy nhiên cũng có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi.

Ths.BS. Nguyễn Thị Minh Phượng
Viện Pasteur TP.HCM