Hoại tử thượng bì do nhiễm độc thuốc

Đây là bệnh do dị ứng thuốc nặng nhất; l Gây tổn thương nhiều bộ phận trên cơ thể. Hoại tử thượng bì do nhiễm độc hay hội chứng Lyell (TEN) là một bệnh dị ứng thuốc rất nặng, trước đây đến 80-90% mắc bệnh tử vong.

Ngày nay, với y hoc hiện đại, tỷ lệ này chỉ còn 25%, song xảy ra nặng nề nhất vẫn ở bệnh nhân người già, có kèm bệnh suy giảm miễn dịch. Phần lớn nguyên nhân của bệnh là do thuốc như bisepton, các loại sulfamid, thuốc ngủ, thuốc chữa ung thư, thuốc kháng nấm…; một số trường hợp bệnh do nhiễm khuẩn: Mycoplasma pneumoniae, Adenovirus, virus viêm gan A… Ngoài ra còn có những trường hợp không rõ nguyên nhân.

Xuất hiện chậm, phát triển nhanh

Các biểu hiện của bệnh thường không xuất hiện ngay sau khi dùng thuốc. Vài ngày hay một tuần, đôi khi đến một tháng sau dùng thuốc, bệnh nhân thấy sốt, mệt mỏi, đau đầu, đau cơ, đau khớp, viêm kết mạc mắt, có thể nôn hoặc ỉa chảy… Sau đó, xuất hiện ngứa toàn thân, trên da nổi các ban đỏ lấm chấm, li ti trong như các ban sởi, rồi một thời gian ngắn sau, các ban phát triển to ra liên kết với nhau hình thành các ban lớn hơn. Lúc đầu xuất hiện ở mặt và ở tay chân sau đó lan khắp người.

Bệnh nhân thường có cảm giác ngứa, khi sờ vào có thể thấy đau. Tại các ban đỏ sẽ xuất hiện mụn nước, bọng nước chứa đầy dịch bên trong, liên kết với nhau tạo thành các mảng rất lớn. Tuy nhiên, rất ít khi nhìn thấy bọng nước to vì thượng bì nhanh chóng bị hoại tử và bong ra tạo thành các mảng trợt rất nông. Có thể bong hết cả một vùng da rộng lớn như cả vùng lưng, mông, đùi… Nền da ở dưới hồng hoặc đỏ trông giống như bỏng nhiệt độ 2.

Thường thì da toàn bộ thân thể đều bị tổn thương kể cả lòng bàn tay, bàn chân. Nếu miết nhẹ đầu ngón tay vào da lành ở rìa tổn thương thì cũng có thể làm da bị trợt ra. Cũng có thể bị trợt trong miệng, môi, kết mạc mắt viêm đỏ, tiết dịch; niêm mạc sinh dục, hậu môn cũng bị viêm đỏ, trợt. Hầu như toàn bộ niêm mạc đường tiêu hóa, sinh dục, hô hấp cũng đều bị tổn thương. Móng tay, móng chân cũng có thể bị bong ra. Nhiều bệnh nhân có thể có biến chứng suy thận cấp.

Cần phân biệt với một số bệnh biểu hiện tương tự

Cần điều trị như bệnh nhân bị bỏng độ 2-3. Bệnh nhân phải nằm viện để được dùng kháng sinh chống nhiễm trùng, corticoid, truyền dịch, bù albumin, bù điện giải. Giường bệnh nhân nằm được phủ bột talc, thuốc bôi cho những vùng có tổn thương da tiết dịch, vảy tiết, chăm sóc vệ sinh tại chỗ sạch sẽ hàng ngày.

Để phát hiện và điều trị nhanh bệnh, cần chú ý nếu đang dùng thuốc để điều trị một bệnh nào đó mà trên da bỗng nhiên xuất hiện các ban đỏ, ngứa thì phải dừng thuốc và đi khám bác sĩ ngay để có phương pháp xử lý thích hợp. Không nên để bệnh quá nặng vì có thể gây nên các biến chứng nguy hiểm (nhiễm trùng huyết, xuất huyết, mất cân bằng nước, các chất điện giải...).

Cần chẩn đoán phân biệt hoại tử thượng bì TEN với một số bệnh như: Chứng ly thượng bì do tụ cầu (ở trẻ sơ sinh, không có loét niêm mạc miệng, mô bệnh học thấy hình ảnh tách lớp sừng); Bỏng (không có tổn thương niêm mạc, mức độ hoại tử da nông sâu khác nhau) hay một số bệnh về da có bọng nước.