Dinh dưỡng có quyết định đến trí thông minh của trẻ?

Làm cha mẹ ai cũng mong muốn có đứa con thông minh và khỏe mạnh. Vậy trí thông minh do những yếu tố nào quyết định? Thực sự có những loại thực phẩm nào ăn vào để phát triển sự thông minh của trẻ hay không?

Sự phát triển trí thông minh ở trẻ phụ thuộc vào 3 yếu tố:

Các chất dinh dưỡng chỉ có tác dụng hỗ trợ để phát huy những tiềm năng di truyền về gen thông minh đã sẵn có.

- Do di truyền (do gen).

- Do chế độ dinh dưỡng.

- Do sự rèn luyện, học tập, môi trường sống.

Như vậy thực sự không thể có một loại thực phẩm nào có thể làm trẻ thông minh, mà các chất dinh dưỡng chỉ có tác dụng hỗ trợ để phát huy những tiềm năng di truyền về gen thông minh đã sẵn có. Ngoài ra sự giáo dục, rèn luyện học tập cũng có tác dụng hỗ trợ cho trí thông minh phát triển.

Các chất dinh dưỡng cần thiết

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng, một số chất dinh dưỡng nếu bị thiếu hụt cũng ảnh hưởng đến sự phát triển trí não ở trẻ em đó là:

Chất đạm (protein): là chất dinh dưỡng quan trọng nhất đối với sự phát triển của cơ thể trẻ em, trong đó có não bộ. Protein là vật liệu xây dựng lên các tế bào mô, cơ quan, cung cấp các nguyên liệu cần thiết cho sự hình thành các dịch tiêu hóa, các nội tiết tố, các men và các vitamin. Khi thiếu chất đạm sẽ ảnh hưởng đến sự phát triển của cơ thể nói chung và não bộ nói riêng.

Iod: nếu thiếu iod trong thời gian bà mẹ mang thai sẽ làm giảm sự phát triển não bộ thai nhi, có thể dẫn đến chứng đần độn. Iod là thành phần cấu tạo của hormone tuyến giáp trạng giữ vai trò chuyển hóa quan trọng. Khi trong thực phẩm thiếu iod thì không những lượng iod di chuyển qua nhau thai của người mẹ sang bào thai sẽ không đủ để đáp ứng sự phát triển não bộ tối ưu, mà nguy cơ hàm lượng iod trong sữa mẹ cũng sẽ rất thiếu, dẫn đến suy giảm sự phát triển não bộ và dẫn đến bệnh đần độn do thiểu năng tuyến giáp.

Thiếu sắt: thiếu sắt là loại thiếu dinh dưỡng phổ biến nhất dẫn đến thiếu máu. Sắt là thành phần của huyết sắc tố, myoglobin các cytochrom và nhiều enzyme khác. Sắt vận chuyển oxy và giữ vai trò quan trọng trong hô hấp tế bào. Nhiều nghiên cứu chứng minh thiếu sắt đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự phát triển não bộ trong thời thơ ấu. Trẻ bị thiếu máu thiếu sắt có chỉ số phát triển tâm thần và vận động thấp hơn trẻ cùng trang lứa, cùng môi trường sống. Khi trẻ đã lớn, thiếu máu thiếu sắt cũng ảnh hưởng đến sự phát triển trí nhớ và ảnh hưởng đến kết quả học tập, do ngủ gật trong giờ học và thiếu oxy não.

Các acid béo không no chuỗi dài: thành phần của não bộ có đến 60% làchất béo. Trong đó DHA và ARA làcác thành phần lipid chính của não.Trong thời gian có thai, người mẹ huyđộng DHA và ARA để hỗ trợ cho sựphát triển não bộ thai nhi. Người mẹtiếp tục cung cấp hai dưỡng chất quantrọng này qua nguồn sữa của mình. Vìvậy, nuôi con bằng sữa mẹ làm tăngchỉ số thông minh của trẻ. Trẻ đượcbú sữa mẹ có chỉ số thông minh (IQ)cao hơn trẻ bú bình từ 3 - 5 điểm.Ngoài 4 chất dinh dưỡng kể trên,còn nhiều các vi chất dinh dưỡng khácnhư: kẽm, đồng, crom, selen… cũngrất quan trọng cho sự phát triển cơthể của trẻ cũng như não bộ.

Vậy muốn con thông minh, các bà mẹ cần phải làm gì?

Trước thời kỳ mang thai, trong thời kỳ mang thai, thời gian cho con bú phải ăn uống đầy đủ các dưỡng chất quan trọng để phát triển tốt não đó là: chất đạm, iod, sắt, acid folic, các acid béo chưa no (DHA, ARA) có trong các loại thực phẩm như: thịt, cá, tôm, cua, trứng, sữa, rau xanh và quả chín. Nhất là ăn nhiều cá (các loại cá biển) có chứa nhiều acid béo chưa no (DHA, ARA), uống thêm dầu gan cá, ăn các loại dầu thực vật (dầu đậu nành, dầu ô-liu… cũng cung cấp các tiền DHA và ARA đó là các alpha, linoleic, acid linoic… Khi vào trong cơ thể sẽ được tổng hợp thành DHA và ARA). Nhiều nghiên cứu đã được chứng minh khi có thai, bà mẹ ăn cá thường xuyên >5 lần/tuần sinh ra con có chỉ số IQ cao hơn 8 điểm so với các bà mẹ không ăn cá trong thời kỳ mang thai.

Tiếp tục 2 năm cho con bú nếu bà mẹ thường xuyên ăn cá, dầu thực vật thì nguồn DHA và ARA trong sữa cao giúp cho sự phát triển thị lực và trí não của trẻ trong giai đoạn quan trọng của 2 năm đầu đời.

Thời kỳ ăn dặm (từ 6 tháng - 3 tuổi). Trẻ cần được ăn đầy đủ các chất dinh dưỡng để cung cấp chất đạm, chất sắt, qua nguồn thức ăn động vật như: thịt, cá, trứng, sữa, ăn muối mắm có bổ sung iod. Các acid béo không no từ dầu, dầu gan cá, cá biển, các loại vitamin và muối khoáng khác từ nguồn rau xanh và quả chín, uống các loại sữa có bổ sung DHA, ARA, iod, sắt, taurin và các vi chất dinh dưỡng khác.

Như vậy, muốn có đứa con thông minh, khỏe mạnh các bà mẹ phải chuẩn bị từ trước khi mang thai 1 – 3 tháng. Ăn uống đầy đủ khi mang thai, nuôi con bằng sữa mẹ, cho trẻ ăn bổ sung đầy đủ hợp lý thì trẻ sẽ phát triển tốt về thể lực và trí não, kết hợp với dạy dỗ và môi trường sống tốt, chúng ta sẽ có những trẻ em thông minh và khỏe mạnh là nguồn nhân tài cho đất nước mai sau.

(Theo ThS. LÊ THỊ HẢI // Suckhoe & Đoisong)