Hỏi: Tai biến mạch máu não: Thuốc và thời điểm sử dụng hợp lý

Mới đây, tôi có nghe nói đến hai loại thuốc cerebrolysin và an cung ngưu hoàng hoàn rất tốt phòng tai biến mạch máu não và đột qụy cho những người mắc bệnh về tim mạch như chúng tôi. Chúng tôi có thể dùng các thuốc này được không?

Trả lời: Tai biến mạch máu não (TBMMN) và đột quỵ là những bệnh lý gây ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng cuộc sống của người bệnh và gia đình. Để góp phần làm giảm tỷ lệ tử vong, rút ngắn giai đoạn cấp tính, hạn chế di chứng của bệnh các thầy thuốc thường dùng đến một số loại thuốc để can thiệp. Một trong những thuốc thường dùng là an cung ngưu hoàng hoàn và cerebrolysin. 

Cerebrolysin có tác dụng tăng cải thiện chuyển hoá của các tế bào thần kinh, tăng biệt hoá tế bào thần kinh, đảm bảo chức năng thần kinh và bảo vệ tế bào não, tránh khỏi tổn thương do thiếu máu và nhiễm độc gây ra; giảm các gốc tự do, tăng hiệu quả sử dụng ôxy trong tế bào thần kinh, có tác dụng bảo vệ tế bào thần kinh, tác động trên hàng rào máu não, tác dụng cho các trường hợp thiếu ôxy ở tế bào thần kinh (đột quỵ thiếu máu não) và cải thiện hành vi và khả năng học tập... Thuốc  được chỉ định cho các trường hợp đột quỵ và phục hồi chức năng sau đột quỵ; chấn thương sọ não và phục hồi sau chấn thương não; sa sút trí tuệ do bệnh mạch não; bệnh Alzheimer.

An cung ngưu hoàng hoàn mới được áp dụng tại Việt Nam những năm gần đây. Thành phần của nó bao gồm: ngưu hoàng, uất ức, sừng tê giác (hiện nay vì tê giác rất hiếm nên được thay bằng sừng trâu nước), hoàng cầm, hoàng liên, hùng hoàng, sơn chi, chu sa, mai phiến, xạ hương, trân châu. Đối với giai đoạn cấp tính của TBMMN (đông y gọi là chứng "trúng phong") thuốc có tác dụng cải thiện rõ triệu chứng và có tác dụng bảo vệ tế bào não, làm giảm tỷ lệ tử vong và rút ngắn giai đoạn cấp tính. Ngoài ra, an cung ngưu hoàng hoàn còn có thể được sử dụng để điều trị hội chứng não sau chấn thương, hôn mê gan, sốt cao, động kinh, suy thận mãn tính, viêm tụy cấp tính, viêm gan, ung thư gan nguyên phát, viêm não Nhật Bản B, các bệnh về nhi khoa (viêm phổi, ngừng hô hấp,...), các bệnh về tai mũi họng...

Như vậy, cả hai thuốc trên không chỉ tác dụng với TBMMN và đột quỵ mà còn có tác dụng phòng ngừa và điều trị đối với nhiều bệnh lý khác. Tuy nhiên có một điều cần lưu ý, đối với TBMMN và đột quỵ, thuốc phải được sử dụng trong giai đoạn cấp tính, tức là trong ba ngày đầu khi bắt đầu lâm bệnh. Nếu ngày thứ tư bác sĩ mới bắt đầu chỉ định sẽ không hợp lý (không còn hiệu quả) và gây lãng phí do hai thuốc trên khá đắt tiền. Các trường hợp chỉ định sau ngày thứ ba chỉ dùng để dự phòng và điều trị một số bệnh lý khác như đã nêu ở trên.