Thương hoài rau sam

Rau sam  không cần chăm bón nhiều, chúng tự mọc thành từng khóm, xen kẽ với các loại rau khác. Tôi thích mùi thơm, vị chua chua rất đặc trưng của nó. Mẹ bảo rau sam làm mát gan; nhuận tràng; chống lở miệng, chảy máu răng; trị ho cảm... Có lẽ vì vậy mà rau sam được trồng khắp nơi, hầu như  ở nông thôn vườn nhà nào cũng có.

Tôi thích nhất là món canh rau sam nấu với cá rô đồng. Mẹ chọn chừng chục con cá rô béo nhất, làm sạch, bỏ ruột, đánh vảy rồi luộc chín, gỡ lấy phần thịt, ướp gia vị vừa ăn. Rau sam nhặt bỏ gốc, rửa sạch đất cát, để ráo. Xương cá giã nhỏ, lọc qua nước luộc, tiếp tục đun. Chờ sôi nước thả cá vào.  Cá vừa chín, thả tiếp rau sam, nêm vừa ăn, đợi đến khi canh sôi trở lại. Rau còn sống hoặc quá chín đều giảm hương vị, mất ngon.

Lớn lên một tý, mỗi lần tôi mon men giúp mẹ nấu canh sam, bà thường dặn dò: “Cho vài lát gừng vào bát canh sẽ khử mùi tanh của cá, đồng thời tăng tác dụng bổ khí huyết, tốt cho người ăn uống không tiêu hay đang bị cảm lạnh”

Thỉnh thoảng để đổi khẩu vị, mẹ lại làm món nộm rau sam.  Món này  tuy mất  công nhưng ngon không thua các loại nộm khác. Làm đĩa nộm rau sam phải tỉ mẩn . Trước hết, chọn thứ rau non cọng dài. Rau sam bỏ rễ, cọng nào hơi to hoặc già dùng dao chẻ sợi.  Rau rửa sạch, chần nước sôi, thay nước nhiều lần cho hết chất dính, cắt thành đoạn cho vào đĩa. Tỏi giã thật nhuyễn cho vào rồi trộn thêm xì dầu, dầu vừng. Vậy là được một địa nộm ngon lành.

Đơn giản hơn là món rau sam luộc.  Muốn có đĩa rau ngon phải chọn những ngọn còn non, rau vừa chín là tắt bếp. Cứ mỗi lần làm món rau sam luộc là mẹ chuẩn bị thêm mẻ cá đồng kho. Mẻ cá kho của mẹ  bao giờ cũng có gừng, sả, nghệ tươi đập giập… đặc biệt không thể thiếu một chút nước màu. Tôi thích nhất là dùng đũa gắp vài cọng rau, chấm vào chén nước cá rồi từ từ thưởng thức. Bên mâm cơm đạm bạc, chỉ có cá đồng kho,  rau sam luộc vậy mà cả nhà xúm xít chìa chén cho mẹ bới đến cạn nồi cơm đầy. Bây giờ nhắm mắt lại tôi vẫn nhớ như in cái vị ngọt đậm đà tiết ra từ thịt cá; cái cảm giác sần sật, chua chua thân thương của rau sam luộc.

Lớn lên, lập nghiệp phương xa, mỗi lần nhìn thấy vạt rau sam nhà ai mơn mởn xanh tôi lại nhớ dáng mẹ ngồi chậm rãi tay dao, nhẹ cắt  từng bụi sam nhỏ….Và cứ thế tôi đếm từng ngày, mong cho sớm đến ngày lễ, Tết, đón xe về quê thăm mẹ để được thưởng thức món rau sam từ chính tay mẹ nấu.