Hỏi: Ăn chay, không đủ protein cần thiết

Hỏi: Có phải ăn protein ở động vật là có hại cho cơ thể, vì vậy chế độ ăn chay là rất an toàn. Xin hỏi điều đó có đúng không? (Hoàng Dương - Hà Nội)

Đáp: Trước hết, cần phải hiểu rằng protein có vai trò rất quan trọng trong việc duy trì và phát triển mô, hình thành những chất cơ bản của sự sống; vận chuyển các chất dinh dưỡng đến các tế bào; điều hòa chuyển hóa nước và cân bằng môi trường kiềm - toan trong cơ thể.; bảo vệ cơ thể, chống độc, kích thích sự ngon miệng; và điều hòa cân bằng năng lượng trong cơ thể.

Protein được cấu trúc và hình thành bởi các axit amin kết hợp với nhau trong phản ứng liên kết để tạo thành các phân tử protein khác nhau về thành phần và tính chất.

Trong quá trình tiêu hóa, protein từ thức ăn được phân giải thành các axit amin. Các axit amin này từ ruột vào máu tới các tổ chức và được sử dụng để tổng hợp các protein đặc hiệu.

Có khoảng 22 - 23 axit amin cần thiết cho cơ thể trong đó có 8 loại không thể thiếu được đó là tryptophan, lysin, leucin, isoleurin, methiomin, phenytlalamin, threonin, valin.

Mỗi axit amin có nhiều chức phận phức tạp và quan trọng như lysin, tryptophan, arginin, yếu tố phát triển, rất cần cho cơ thể đang lớn; phenylalamin cần cho tuyến giáp trạng và thượng thận; arginin liên quan tới hoạt động của tuyến sinh dục và quá trình tạo tinh trùng, v.v.

Thiếu một trong các axit amin nói trên thì sẽ dẫn tới rối loạn cân bằng nitơ và rối loạn việc sử dụng tất cả các axit amin khác.

Do protein thực vật thiếu một số axit amin quan trọng nói trên, nên phải có sự kết hợp và bù đắp đầy đủ các axit amin có nguồn gốc từ protein động vật. Nếu thiếu protein, cơ thể sẽ chậm phát triển, phù, giảm các chức phận bảo vệ của cơ thể, của các tuyến nội tiết, hệ thần kinh trung ương, từ đó dẫn đến nhiều bệnh lý.

Như vậy, không thể sống khỏe mạnh nếu không có sự trợ giúp của các chất đạm động vật. Và nếu duy trì một chế độ ăn chay lâu dài thì sẽ không cung cấp đủ các chất cần thiết cho cơ thể.

Khi ăn chay vẫn phải phối hợp một tỷ lệ thích đáng protein động vật, có thể không trực tiếp dùng thịt, cá mà sử dụng sữa, trứng hoặc phối hợp sử dụng nhiều loại thực phẩm giàu đạm có nguồn gốc thực vật để chúng bổ sung cho nhau. Ví dụ ăn cùng một lúc các món ăn làm từ đậu tương, đậu xanh, cùng với vừng lạc.

Theo khuyến cáo của Viện Dinh dưỡng (Bộ Y tế), mỗi ngày cố gắng ăn được tối thiểu 15 loại thức ăn khác nhau và bảo đảm một tỷ lệ protein động vật hợp lý. Nếu chỉ hoàn toàn ăn chay dài ngày (hoàn toàn không ăn protein động vật) là điều không hợp lý.