Dưỡng chất cần thiết cho sự phát triển trí não của trẻ

Một đứa bé khi chào đời có trọng lượng não khoảng 300g, chứa gần như đầy đủ tất cả các neuron thần kinh (khoảng 100 tỉ). Sau đó là giai đoạn các tế bào thần kinh tiếp tục phát triển nhanh về kích thước cho đến lúc 1 tuổi thọ não đã nặng gấp 3 lần, vào khoảng 900g, gần bằng 70% trọng lượng não người trưởng thành. Với quá trình myelin hóa, các tế bào thần kinh dần hoàn thiện các chức năng dẫn truyền và xử lý thông tin. Lúc trẻ 3 tuổi, não khoảng 80% não người lớn và đến khi 6 tuổi thọ gần như kích thước não bằng người lớn

Bên cạnh sự tác động của môi trường, cách giáo dục, dinh dưỡng cũng góp 1 vai trò không nhỏ trong việc phát triển trí não cho trẻ. Người ta nhận thấy những đứa trẻ suy dinh dưỡng sẽ có chỉ số IQ thấp, chậm phát triển về nhận thức và vận động so với như?ng trẻ cùng tuổi không suy dinh dưỡng. Ngoài việc phải đảm bảo đủ nhu cầu về năng lượng và protein, chất béo cũng là một chất không thể thiếu để trẻ có được 1 bộ não khỏe mạnh.

Chất béo chiếm 60% trọng lượng não và các dây thần kinh, là thành phần chính của màng tế bào não và bao myelin bao quanh tế bào thần kinh. Quá trình myelin hóa nhanh chóng trong vài năm đầu đời sau sinh đòi hỏi phải có lượng chất béo cao trong khẩu phần ăn, chiếm khoảng 50% cho đến khi trẻ 2 tuổi.

Năm đầu đời, trẻ nhận chất béo chủ yếu từ nguồn sữa mẹ hoặc sữa công thức gần giống sữa mẹ. Ai cũng biết sữa mẹ là thức ăn tốt nhất cho trẻ phát triển trí não. Tạo hóa đã tạo ra nguồn sữa mẹ chỉ để thích hợp cho bé. Với 50% năng lượng là từ chất béo, giàu acid béo không no, nhiều nối đôi như omega-3, DHA…giúp bé phát triển trí não tốt hơn. Tuy nhiên, hàm lượng DHA trong sư?a mẹ thay đổi theo từng người và từng dân tộc, phụ thuộc vào thói quen ăn uống của bà mẹ. Vì thế, phụ nữ ngay từ khi mang thai đến khi cho con bú cần ăn như?ng thức ăn giàu DHA để đảm bảo cho trẻ có đủ nguồn chất béo có lợi cho bộ não ngay cả khi còn là bào thai và vài năm sau sinh, là 2 giai đoạn mà não hình thành và phát triển nhanh nhất.

Từ năm thứ hai trở đi, chất béo được cung cấp thêm một phần nhờ thức ăn. Vì vậy, việc chọn chất béo tốt cho trẻ là quan trọng trong giai đoạn này. Hai loại chất béo tốt cho phát triển não bộ được đề cập nhiều nhất là omega-3, omega-6, thường được nhắc đến nhiều như acid linolenic và acid linoleic, DHA, EPA, ARA. Omega-3 (DHA, EPA) có nhiều trong cá biển như cá hồi, cá mồi, cá ngừ và 1 vài loại hạt như bí, lanh. Trứng và thịt cũng chứa ít tiền chất DHA[N1]. Còn omega-6 thì có nhiều trong dầu hướng dương, bắp, mè. Ngoài khẩu phần ăn bình thường, trẻ trong độ tuổi này cũng cần được bổ sung thêm DHA từ sữa công thức có bổ sung chất DHA nhằm đảm bảo trẻ nhận được tối ưu nguồn dưỡng chất quý giá này.

BS Trần Mỹ Loan