Có thật “khôn ăn cái, dại ăn nước”?

Ông bà ta thường có câu “Khôn ăn cái, dại ăn nước”, thế nhưng lại có rất nhiều người quan niệm khác, rằng khi hầm thịt, hầm xương... các chất bổ béo đã ra hết nước, nên chỉ cho con ăn nước; vừa dễ ăn, dễ tiêu hoá lại vẫn bổ dưỡng. Tại ông bà xưa nói sai hay người nay ngộ nhận?

->> Thực đơn cho bé

Nên cho trẻ ăn cả phần cái bằng cách nghiền, xay hoặc băm nhỏ… Ảnh: Hồng Thái

Ăn nhiều mà vẫn xanh xao

Hàng ngày tại trung tâm khám và tư vấn dinh dưỡng của viện Dinh dưỡng quốc gia, chúng tôi gặp nhiều bà mẹ phàn nàn: “Bác sĩ ơi! em cho cháu ăn chẳng thiếu thứ gì, mất bao nhiêu công ninh nấu, mà sao cháu chẳng lên cân, da xanh nhợt, chẳng biết đi, biết đứng gì cả”. Khi hỏi cách chế biến thức ăn cho trẻ thì hầu hết các bà mẹ này đều chỉ hầm lấy nước thịt, nước xương nấu bột hay nấu cháo cho trẻ ăn, lý do vì sợ trẻ không ăn được, sợ bị hóc thức ăn, một số trẻ cứ lợn cợn tí thịt là ói. Cũng có những ông bố tâm sự: “Vợ em bận việc suốt ngày, mọi việc chăm sóc con đều khoán cho người giúp việc. Mỗi ngày chị ấy hầm 200 – 300g thịt thăn để nấu bột cho cháu ăn, phần bã còn lại chị giúp việc tiếc của nên ăn, thế mà cháu bé cứ gầy còm xanh xao còn chị giúp việc cứ béo tròn, da dẻ hồng hào…”

Thậm chí có nhiều bà mẹ khi nghe bác sĩ chẩn đoán con bị còi xương còn “phản biện” lại: “Ngày nào em cũng hầm nửa ký xương ống, hai cặp chân gà để nấu bột cho cháu ăn mà sao bác sĩ nói cháu còi xương?”

Nên cho trẻ ăn cả nước lẫn cái

Nhiều bà mẹ đã không đúng hoàn toàn khi cho rằng nước hầm có nhiều chất bổ, giúp trẻ dễ tiêu hoá và cứng xương. Thực ra, trong nước thịt, nước xương hầm có nhiều nitơ, một số rất ít các axit amin hoà tan trong nước…, tuy tạo được hương vị thơm ngon, kích thích sự thèm ăn nhưng lại có rất ít đạm và canxi. Phần lớn chất đạm vẫn nằm ở bã thịt, nếu các trẻ chỉ ăn nước thịt sẽ bị thiếu chất đạm, dẫn đến suy dinh dưỡng còi cọc và thiếu máu. Tương tự với hầm xương, canxi hoà tan trong nước rất ít, các trẻ bị thiếu canxi sẽ dễ còi xương. Còn nước luộc rau, chỉ có một ít vitamin hoà tan trong nước (vitamin C, vitamin B1...) với lượng không đáng kể. Hơn nữa, nếu chỉ cho ăn nước rau sẽ thiếu chất xơ dẫn đến trẻ bị táo bón, không hấp thu được thức ăn, dễ bị suy dinh dưỡng.

Trong những năm đầu đời, cân nặng và chiều cao của trẻ phát triển rất nhanh. Do vậy, nhu cầu dinh dưỡng tính theo cân nặng của trẻ cao hơn hẳn người lớn. Nếu chỉ luộc hoặc hầm thức ăn rồi lấy nước nấu bột, trẻ sẽ không đủ dinh dưỡng. Nên cho trẻ ăn cả phần cái bằng cách nghiền, xay hoặc băm nhỏ. Tất cả các thành phần dinh dưỡng như chất đạm, chất béo, canxi, phốtpho, sắt, kẽm... (giúp tạo dựng cấu trúc tế bào của các tổ chức và tham gia vào nhiều hoạt động chức năng cơ thể) đều nằm trong phần cái của thức ăn.

Như vậy, câu nói của ông bà ta “khôn ăn cái, dại ăn nước” quả là không sai!

ThS.BS Lê Thị Hải Giám đốc trung tâm khám – tư vấn dinh dưỡng, Viện dinh dưỡng quốc gia