Mướp đắng với căn bệnh tiểu đường

E-mail | Bản in | Lưu xem sau

Bạn có biết hết công dụng của quả mướp đắng (khổ qua)? Với căn bệnh tiểu đường, mướp đắng có những tác dụng hết sức hữu ích đấy...

Mướp đắng hay khổ qua có tên khoa học là Momordica charantia.

Tính chất

- Liên kết glucoz-protein: Glucoz-huyết cao làm tăng tỷ lệ liên kết glucoz-protein trong huyết tương; liên kết này chẳng những bằng mạch dọc mà còn có mạch ngang, khiến tuần hoàn trì trệ. Nó cũng làm tăng tính kết dính tiểu cầu và tạo huyết cục. Hãy ví dụ cây lục bình trong sông lạch. Nếu nước chảy mạnh, chỉ có những đám lục bình nhỏ; khi dòng nước yếu, lục bình kết thành bè lớn gây trở ngại cho giao thông đường thủy. Đông y quan niệm rằng  vị đắng làm thông huyết, hoạt huyết và chống huyết ứ; ăn mướp đắng là đúng thôi.

- Nước ép mướp đắng giảm glucoz-huyết: Sharma V.N lấy nước ép quả mướp đắng để thử nghiệm vào chuột khỏe mạnh và chuột gây bệnh tiểu đường bằng alloxan (Indian J. Med Res 1960). Krishnamurty T.R cũng làm thí nghiệm trên nhưng với thỏ và chó (Antiseptic 1962). Cả hai thí nghiệm đều công nhận nước ép quả mướp đắng làm hạ glucoz-huyết.

- Dịch chiết ether mướp đắng làm giảm glucoz-huyết: Vimala Devi M. thấy trích tinh quả mướp đắng bằng ether có tác dụng hạ glucoz-huyết tương đương tolbutamid.

- Tác dụng giảm glucoz-huyết ngắn: Carolin Day nhận thấy dịch chiết quả mướp đắng làm hạ glucoz-huyết ở chuột bình thường trong khi đó phản ứng với insulin không thay đổi. Đối với chuột gây bệnh tiểu đường bằng streptozocin, dịch chiết quả mướp đắng có kết quả trong vòng một giờ (Planta med 1990).

- Tác dụng của nước sắc: Thử nghiệm tại đại học Calcutta (Ấn Độ) như sau: 6 bệnh nhân tiểu đường type II uống mỗi ngày một lần 100ml nước sắc quả mướp đắng tươi (không nói rõ tỷ lệ quả/nước). Sau 3 tuần, glucoz-huyết giảm 54%. Sau 7 tuần glucoz-huyết trở lại bình thường.

- Hoạt chất giảm glucoz-huyết: Hoạt chất là charantin và p-insulin. Giả thiết là charantin làm tăng khả năng dung nạp glucoz, hoạt hóa chất vận chuyển glucoz (tăng hấp thụ glucoz vào trong tế bào), hiệu nghiệm với bệnh tiểu đường type II. P-insulin có công thức gần giống insulin, nhưng có nguy cơ bị phân hủy trong ống tiêu hóa; hiện chưa rõ p-insulin uống có công hiệu hay chỉ có tác dụng khi tiêm, dùng với bệnh tiểu đường type I.

- Theo Phytomedicine 1996: Raman A và Lau C đã nghiên cứu thành phần hóa học và khả năng trị tiểu đường của mướp đắng.

- Theo Diabetes Res and Clin Prac 1998: Ahmed I nhận thấy nước ép quả mướp đắng ức chế sự thoái hóa tế bào beta ở chuột gây bệnh tiểu đường bằng streptozocin.

- Thử nghiệm của Ahmad N: Ahmad N nhận thấy cao mướp đắng có ảnh hưởng tới glucoz-huyết của bệnh tiểu đường type II, lúc đói và sau bữa ăn (Bangladesh Med Res Council Bull 1999)

- Theo J of Ethnopharmacol 1999: Rao B.K cho biết bột quả mướp đắng làm tăng hấp thụ glucoz vào trong tế bào, làm tăng tiết insulin, điều hòa cholesterol và triglycerid ở chuột gây bệnh tiểu đường bằng alloxan.

- Phát hiện chất gourdin: Các khoa học gia của King’s college (Luân Đôn) đã trích từ mướp đắng một chất gọi là gourdin. Chất này ức chế sự chuyển hóa đường thành chất béo.

- Quả tươi tốt hơn: Kết quả lâm sàng cho thấy mướp đắng tươi hiệu quả hơn khô; như vậy ăn quả tươi tốt hơn các loại trà mướp đắng. Ăn là cách dùng thuốc hay nhất.

- Có hai loại: vỏ quả xanh nhạt và xanh đậm: Loại vỏ nhạt màu ít đắng hơn loại vỏ sậm màu. Loại vỏ sậm màu có tác dụng mạnh hơn, có vẻ như vị đắng liên quan đến tác dụng trị tiểu đường. Có người bỏ nước luộc đầu do đắng nhiều, e rằng giảm tác dụng trị liệu.

- Mức độ an toàn: Lại có người nói rằng mướp đắng không an toàn, đây là điều cần phân định rõ ràng.

Thịt quả có một chất protein đặc biệt gọi là cucurmisin; chất này thuộc loại serine proteaz, có khả năng tiêu hóa thịt; nó không bị thủy phân bởi nhiệt nên sau khi nấu chín vẫn còn tác dụng (khác với papain của đu đủ và bromelin của dứa).

Hạt quả có melonin và vài chất ức chế trypsin như: CMeTI-A, CMeTI-B. Melonin ức chế hoạt động của ribosom trong tế bào (Rojo MA, Cell Mol Bio 1995). Cuống dưa độc do có melotoxin, cucurbitacin B và cucurbitacin E. Độ độc của cucurbitacin B vào chuột là 14mg/kg (uống) và 11mg/kg (tiêm).

Hạt quả mướp đắng chín có một loại protein được định danh là MAP 30. Chất này có khả năng chống HIV và ung thư.

Một vài món ăn từ mướp đắng

1. Canh mướp đắng nhồi thịt, thêm nấm: Mướp đắng trị tiểu đường. Thịt nạc không phải kiêng. Nấm thông khí huyết, giảm biến chứng. Trong món này, mướp đắng đã móc bỏ ruột.

2. Mướp đắng chưng tương hột, đôi khi thêm thịt nạc băm: Tương hột là đậu lên men có enzym tiêu hóa protein. Mướp đắng có cucurmisin cũng giúp tiêu hóa thịt. Kết hợp này làm tăng tiêu hóa protein. Người bệnh tiểu đường phải giảm carbohydrat và chất béo, tăng cường protein. Đậu là đường chậm nên glucoz-huyết ít dao động sau bữa ăn.

3. Gỏi (nộm) mướp đắng: Mướp đắng cắt lát, thịt nạc, tôm, vừng đen. Thịt nạc và tôm không phải kiêng. Tiểu đường do âm suy, vừng đen bổ âm.

4. Mướp đắng xào trứng: Với bệnh nhân tiểu đường, chỉ dùng lòng trắng trứng. Lòng đỏ vì có cholesterol bất lợi cho bệnh tiểu đường. Lòng trắng trứng có lecithin tham gia lecithin-cholesterol-acyltransferaz, giúp quét sạch vết bợn trong mạch máu, tuần hoàn không trì trệ và giảm nguy cơ liên kết glucoz-protein. 100g lòng trắng trứng chỉ sinh 26 calori.

(Theo Tretoday)