Đừng treo màn “cửa sổ tâm hồn”

Kính lão, hư võng mạc, đục nhân mắt… là những chuyện khó tránh khỏi khi người ta không còn trẻ. Đây là một thực tế khó tránh khỏi. Trước khi bước vào độ tuổi 65 thì khoảng1/3 dân số đã gặp những vấn đề về mắt. Nguyên nhân phổ biến nhất gây giảm thị lực ở người lớn là đục nhân mắt, glaucoma (thần kinh mắt bị tổn thương thường là do áp suất cao ở trong mắt), những biến chứng của bệnh đái tháo đường… Vậy tại sao những vấn đề về mắt có liên quan đến tuổi tác trở nên rất phổ biến?

Gốc tự do

Những tổn hại do gốc tự do xảy ra là kết quả của sự oxy hóa và điều này sẽ tác động lên sự lão hóa. Tác động oxy hóa của những gốc tự do có thể gây hại cho “cửa sổ tâm hồn”. Tuy nhiên, thật may mắn, những nghiên cứu mới nhất cho thấy gốc tự do có thể được trung hòa bằng cách tiêu thụ một lượng lớn các chất chống oxy hóa (antioxidants), những chất chống oxy hóa này sẽ bảo vệ màng tế bào và những thành phần của mắt như: thủy tinh thể, võng mạc… Các chất chống oxy hóa không hoạt động riêng lẻ mà thường làm thành một “đường dây chống oxy hóa”, khi đó chúng sẽ hỗ trợ cùng nhau.

“Đường dây chống oxy hóa” hoạt động hữu hiệu nhất bao gồm các vitamin A, C, E, kẽm, selenium và những hợp chất gọi là bioflanovids. Một chất bioflanovid rất phổ biến là anthocyanidins, chất này sẽ hỗ trợ và bảo vệ cho những thần kinh thị giác và những mạch máu nhỏ dẫn máu đi tới mắt. Các bioflanovids có nhiều ở dâu rừng, dâu tây…

Một nhóm khác có liên hệ tới nhóm flavonoid được gọi là oligomeric proanthocyanidins (OPCs), được cho là có tác dụng ngăn ngừa những tổn thương của võng mạc bị gây ra do những gốc tự do. Những tổn hại này thường xảy ra ở những bệnh nhân huyết áp cao, đái tháo đường và những người nghiện thuốc lá. Một nghiên cứu được thực hiện tại Pháp cho thấy: 150mg chất OPCs được sử dụng mỗi ngày sẽ giảm đáng kể tiến trình thoái hóa võng mạc ở bệnh nhân đái tháo đường (OPCs có rất nhiều trong hạt nho).

Dinh dưỡng và thị giác

Một nghiên cứu được báo cáo trong tập san Ophthalmology, theo đó, các nhà nghiên cứu đã dùng một liều cao vitamin C và E, -carotene và kẽm cho những đối tượng có nguy cơ cao những bệnh thoái hóa mắt có liên quan đến tuổi tác. Kết quả cho thấy có sự giảm đến 25% những rủi ro. Nghiên cứu cho thấy không có sự cứu vãn được thị lực đã mất nhưng làm chậm đáng kể tiến trình giảm thị lực.

Từ lâu, chúng ta đã biết rằng cà rốt rất tốt cho thị giác, nhưng tại sao? Những chất màu của thực vật có trong củ cà rốt được gọi là carotenoids, đặc biệt là - carotene, đây là nguồn vitamin A, vốn rất quan trọng trong việc bảo vệ đôi mắt.

Những thực phẩm màu vàng hoặc vàng cam chẳng hạn như cà rốt, bí đỏ, khoai lang là nguồn -carotene tuyệt hão. Những rau cải xanh cũng chứa những carotenoid đặc biệt là lutein và zeaxanthin. Thực vật tổng hợp ra những chất màu này để hấp thu ánh sáng và bảo vệ thực vật chống chọi lại ánh sáng quá mức. Hiện nay, các nhà khoa học nhận thấy rằng, con người cũng sử dụng những chất màu này để bảo vệ đôi mắt chống lại tác động của ánh sáng mặt trời. Lutein và zeaxanthin sẽ hấp thu phần năng lương quá mức của quang phổ ánh sáng. Hai chất này được xem là “kính mát thiên nhiên” bảo vệ mô mắt. Vì vậy, trong bữa ăn hàng ngày, nên chú ý đến những trái cây có màu vàng, vàng cam và rau cải.

Cá cũng được xem là chất dinh dưỡng bảo vệ mắt. Những nhà nghiên cứu Úc đã phát hiện rằng, nếu tăng cường khẩu phần cá trong bữa ăn sẽ làm giảm những chứng bệnh về mắt có liên quan đến tuổi tác. Những người ăn cá 4 lần trong một tháng sẽ giảm ½ những chứng bệnh có liên quan đến tuổi tác, trong đó có các bệnh về mắt hơn là những người chỉ ăn 1 lần trong tháng, những loại cá có lợi cho mắt bao gồm cá hồi, cá trích, cá thu, cá mòi...

Bảo vệ mắt từ bên ngoài

Cần phải mang một kính bảo vệ khi ra ngoài những nơi có ánh sáng mặt trời, những tia bức xạ mà chúng ta không thấy được có thể làm tổn thương các thành phần của mắt như: giác mạc, thủy tinh thể, võng mạc. Khói thuốc cũng sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến những bệnh thoái hóa mắt như glaucoma.

Thể dục thể thao đều đặn cũng đã được chứng minh có khả năng ngăn chặn sự phát triển của những bệnh thoái hóa mắt tới 70% (British journal of Ophthalmology). Sự tập thể dục thể thao sẽ làm tăng nhịp tim và tuần hoàn máu nhằm đem chất dinh dưỡng đến nuôi các thần kinh thị giác, nhằm chuyển những hình ảnh hoàn hảo từ mắt tới não.

Một vài nghiên cứu cũng cho thấy tập aerobic cũng làm giảm áp suất trong mắt, rất có lợi cho những bệnh nhân glaucoma. Hơn nữa, aerobic có thể ngăn chặn tiến trình bệnh đái tháo đường làm giảm thiểu những rối loạn về mắt do biến chứng đái tháo đường.

(DS. NGUYỄN BÁ HUY CƯỜNG - Khoa sau ĐH Dược - ĐH Murdoc - Úc // Sức khỏe & Đời sống)