Tính an toàn của vaccin trong chương trình tiêm chủng mở rộng

Vaccin cũng như những loại thuốc khác, khi đưa vào cơ thể có thể xảy ra những phản ứng khác nhau. Những phản ứng bình thường chỉ là sự tạo ra kháng nguyên của cơ thể. Tuy nhiên với những phản ứng quá mức cần được phát hiện và xử trí kịp thời. Chúng tôi xin giới thiệu một số vaccin trong chương trình tiêm chủng mở rộng (TCMR) và tính an toàn của chúng để bạn đọc được biết.

Vaccin phòng bệnh lao (BCG):

Cần đưa trẻ đi tiêm chủng đấy đủ, đúng lịch.

Bệnh lao là bệnh truyền nhiễm lây qua đường hô hấp, ở trẻ nhỏ có thể mắc lao màng não rất nguy hiểm.

Tiêm vaccin phòng lao cho trẻ trong vòng một tháng sau khi sinh sẽ góp phần làm giảm nguy cơ mắc bệnh lao.

Tính an toàn của vaccin và phản ứng sau tiêm. Phần lớn trẻ em đều có phản ứng tại chỗ tiêm. Thông thường, ngay sau khi tiêm vaccin BCG, thường xuất hiện nốt nhỏ tại chỗ tiêm và biến mất sau 30 phút. Sau khoảng 2 tuần, xuất hiện một vết loét đỏ có kích thước bằng đầu bút chì. Sau đó 2 tuần, vết loét tự lành để lại một sẹo nhỏ có đường kính 5mm. Điều đó chứng tỏ trẻ đã có miễn dịch.  

Những phản ứng khác hiếm gặp:

Sưng hoặc áp-xe. Có thể nổi hạch ở nách hoặc khuỷu tay. Có rất ít phản ứng nặng sau tiêm BCG. Có khoảng 1/1.000.000 trường hợp bị nhiễm lao sau tiêm BCG, hay xảy ra ở những trường hợp nhiễm HIV hoặc những trường hợp thiếu hụt miễn dịch nặng.

Vaccin bạch hầu-ho gà-uốn ván (DPT): được làm từ giải độc tố bạch hầu, giải độc tố uốn ván và vaccin ho gà.

Bệnh bạch hầu là bệnh truyền nhiễm, lây qua đường hô hấp, gây biến chứng nặng ở tim, thần kinh.

Bệnh ho gà là bệnh truyền nhiễm, lây qua đường hô hấp, dễ gây tử vong ở trẻ nhỏ.

Bệnh uốn ván là bệnh nhiễm trùng nhiễm độc do vi khuẩn xâm nhập qua vết thương hở.

Tính an toàn của vaccin và phản ứng sau tiêm

Những phản ứng sau khi tiêm DPT thường nhẹ. Thường gặp là:

Sốt: Có thể tới một nửa số trẻ em sau khi tiêm DPT bị sốt vào buổi tối. Sốt có thể hết sau 1 ngày. Cần lưu ý là sốt xuất hiện sau 24 giờ có thể không phải là do phản ứng đối với vaccin DPT.

Đau nhức: Có thể tới một nửa số trẻ có thể bị đau, nổi ban, sưng tại chỗ tiêm.

Quấy khóc hơn 3 tiếng đồng hồ thường do đau, có thể gặp trên 1% số trẻ.

Những phản ứng nghiêm trọng hơn như co giật (thường liên quan tới sốt, chiếm tỷ lệ 1/12.500 liều được tiêm) và giảm trương lực cơ (chiếm tỷ lệ 1/1.750 liều được tiêm). Phản ứng quá mẫn thường hiếm gặp.

Không có bằng chứng nào cho thấy vaccin DPT là nguyên nhân gây nên những rối loạn thần kinh nghiêm trọng, ví dụ như viêm não.

Vaccin phòng bệnh bại liệt (ODV):

Bệnh bại liệt là bệnh truyền nhiễm lây qua đường tiêu hóa, bệnh có thể để lại di chứng liệt suốt đời.

Để phòng bệnh bại liệt cần uống đủ 3 liều vaccin bại liệt.

Tính an toàn của vaccin và phản ứng sau tiêm

OPV rất ít có phản ứng phụ. Chỉ có khoảng dưới 1% tổng số người uống vaccin có biểu hiện đau đầu, tiêu chảy hoặc đau cơ.

Nguy cơ về liệt do vaccin (VAPP) là rất nhỏ, với tỷ lệ khoảng 2-4 trường hợp/1triệu trẻ được uống vaccin.

Vaccin phòng bệnh viêm gan B:

Viêm gan B là bệnh rất dễ lây. Bệnh thường gây nên xơ gan, ung thư gan. Bệnh có thể phòng được bằng cách tiêm đủ liều vaccin viêm gan B.

Tính an toàn của vaccin và phản ứng sau tiêm

Vaccin viêm gan B là một trong những vaccin rất an toàn.

Những phản ứng nhẹ có thể gặp:

Có khoảng 15% người lớn và 5% trẻ nhỏ cảm thấy đau, đỏ hoặc sưng nhẹ tại chỗ tiêm.

Sốt: Khoảng 1%- 6% có biểu hiện sốt nhẹ từ 1-2 ngày sau tiêm.

Dị ứng cũng như những biến chứng do vaccin này là rất hiếm phản ứng dị ứng như nổi ban, khó thở chiếm tỷ lệ khoảng 1/600.000 liều. Không có trường hợp tử vong nào được báo cáo.