Bệnh sỏi thận (hay sạn thận)

E-mail | Bản in | Lưu xem sau

Bệnh sỏi thận(sạn thận) biểu hiện bằng đi tiểu ra máu và  khuynh hướng dễ bị nhiễm trùng đường tiểu cùng với đau phía sau lưng, ở một bên sườn trên đường di chuyển của hòn sỏi. Bệnh thận có thể bị tiểu ít (thiểu niệu) và suy thận cấp nếu như sỏi gây tắc cả hai bên.

Chẩn đoán:

Bệnh thận có thể phát hiện nhờ chụp X quang

Trong các loại sỏi thì sỏi canxi chiếm khoảng 80% thành phần gồm canxi oxalate và phosphate. Bệnh nhân thường bị chứng nước tiểu nhiều canxi có thể là tự phát (không chịu tác động cuả một bệnh khác) cũng có thể là thứ phát do một bệnh nào đó.. Sỏi canxi cũng có thể do canxi lắng đọng xung quanh một nhân axit uric trên một bệnh nhân bị chứng tiểu nhiều axit uric mà không tiểu nhiều canxi

Các nguyên nhân tạo sỏi canxi khác nhau bao gồm:

-chứng tiểu nhiều oxalate(nhất là những người bị bệnh viêm đường ruột)

-bệnh nhiễm toan tiểu quản thận đợan ngoại vi

-bệnh thận xốp vùng tuỷ

Chứng tiểu nhiều calcium: nếu  lượng calcium nhập vào cơ thể bình thường ở mức 800-1000 mg gày, mà tiểu ra quá 4 mgkg cân nặng ngày thì coi tiểu nhiều calcium. Nguyên nhân có thể do rối loạn hấp thu calcium ở dạ dày- ruột , suy giảm khả năng hấp thụ calcium ở tiểu quản thận, tiêu xương quá mức trong chứng cường cận giáp tiên phát.

Điều trị bảo tồn bằng cách hạn chế nhập calcium vào cơ thể, sao cho ở mức dưới 800 mg ngày và hạn chế nhập protein dưới 1 g/kg cân nặng/ngày, thường xuyên uống nhiều nước. Hạn chệ calcium quá mức có thể gây phản tác dụng do tăng bài tiết Oxalate qua nước tiểu và nguy cơ làm mất chất khoáng ở xương. Tránh dùng quá nhiều muối(trên 10 g muối/ngày) và nên hạn chế dùng muối dưới 6 g/ngày. Nếu việc điều tiết ăn uống như thế mà vấn không hiệu quả thì có thể dùng thêm thuôc lợi tiểu loại Thiazide(ví dụ uống Hydrochlorothiazide: 25-50 mg/ngày) nhằm làm cho thận tăng hấp thu calcium. Nếu dùng thuốc lợi tiểu thì bệnh nhân cần được theo dõi cẩn thận để đảm bảo là lượng calcium bài tiết qua nước tiểu giảm mà không gây những biến loạn các chất trong máu

-Chứng cường tuyến cận giáp trạng điều trị bằng mổ cắt tuyến cận giáp

- Chứng tiểu nhiều Oxalate: khi tiểu quá 0.7 mg Oxatale/kg cân nặng/ngày thì gọi là tiểu nhiều Oxalate. Những bệnh nhân có rối loạn hấp thu ở ruột non do bệnh lý nội tại của ruột non thì sẽ hấp thu quá nhiều Oxalate do sau mổ cắt đoạn ruột, hoặc do mổ nối thông hồi tràng- ruột non,thì sẽ hấp thu quá nhiều Oxakate gây nên chứng tiểu nhiều Oxalate. Nên sử dụng chế độ ăn hạn chế Oxalate và dùng thêm( uống) calcium và cholestyramine

-Chứng tiểu ít Citrate: Citrate là chất ức chế của calcium Oxalate. Chứng tiểu ít Citrate thường thấy ở bệnh nhân sỏi thận dạng sỏi calcium. Điều trị bằng cách uống Citrate Kali 20 mEq 3 lần gày

Sỏi acid uric thường do cơ thể sản sinh quá nhiều acid uric(bình thường tiểu ra acid uric không quá 11mgkg cân nặng ngày) do tiểu ít và do toan hóa nước tiểu kéo dài. Cần uống nhiều sao cho tiểu trên 2l gày. và dùng thuốc để cho pH của cơ thể khoảng 6.5-7(ví dụ uống Shohl 20ml 2-3 lần ngày) . Nếu vẫn không hiệu quả thì uống Allopurinol 300 mg gày. Tránh dùng Pribenecid và các thuốc ạo acid uric khác

Sỏi Cystine do rối loạn di truyền trong  cơ chế vận chuyển Cystine và Dibasic amino acid ở thận. Sỏi này thường có ở khoảng độ tuổi 20 hoặc 30. Khi sỏi hiển vi nước tiểu, các tinh thể Cystine có hình lục lăng 6 cạnh. Giới hạn hòa tan của Cystine là 250mgl mục tiêu điều trị là giảm nồng dodọ Cystine trong nước tiểu xuống dưới mức đó. Cần phải tiểu hơn 3l gày, và dùng các giúp ổn định pH của nước tiểu(thuốc Shohl uống 30ml 4 lần gày). Nếu vẫn khô ngóc hiệu quả thì cân nhắc dùng D-Penicillamine(uống 1-2 g ngày) hoặc Tiopronin nhưng nên nhớ rằng các thuôc này có tác dụng phụ(độc thận, dị ứng , rối loạn máu)

Sỏi san hô(sỏi kiểu sừng hiêu nai ) xuất hiện khi ph nước tiểu tăng cao , phản ánh khả năng  nhiễm trùng do các vi khuẩn có khả năng phân tách Urê. Cần lấy bỏ viên sỏi đã nhiễm khuẩn và dùng kháng sinh

*) Điều trị sỏi thận bằng các bài thuốc y học cổ truyền: (những bài thuốc này được sưu tầm trên các trang sách báo của Việt Nam qua thực tiễn đã có hiệu quả nhưng chưa có công trình khoa học nào để đánh giá tác dụng của thuốc cũng như tác dụng phụ)

Bài 1: Chuối hột. Có hai cách:

-          Lá chuối hột đem sao vàng, hạ thổ, rồi, sắc lên uống hàng ngày thay nước trà.

-          Hột quả chuối hột 100 g+ hột bo bo 100g + yếm mùa 100g, cả 3 thứ rang vàng, tán nhỏ thành bột, ngày 2 lần, lần uống 12 muỗng cà phê

Bài 2: trái dứa gai(thơm nước) hái ớt chin vàng, bỏ phần gai trên khoét bỏ ruột nhét đường phèn vào đấy, đậy kí. Nướng cả quả cho chín đều, rồi giã nhỏ, vắt lấy nước uống. Uống 3 lần trong ngày sau bữa cơm.

Bài 3: Rau om 1 nắm + râu bắp I nắm, sắc với 2 bát nước, để lại 1 bát. Để nguội rồi uống ngày sắc 2 thang, uống liên tiếp trong 5 ngày. Có khi chỉ ăn 9-10 ngọn rau om với thức ăn trong bữa trưa, sau 5-7 ngày cũng có thể tiểu ra hòn sỏi nhỏ.

(Theo Tài liệu y khoa)